ཚན་རིག་སྣེ་ཁྲིད་རུ་ཁག་གསུམ་པའི་ཟབ་སྦྱོང་ཐེངས་གསུམ་པ།

ཚད་རྡུལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་ངོ་སྤྲོད་འཛིན་གྲྭ། ཉིན་གསུམ་པ། ཚན་པ་གཉིས་པ།

 
གི་ཨེ་ཛི བརྟག་དཔྱད
སློབ་ཐོན་ལས་འཆར།(༢༠༡༨)
ཊིམ་མོལ་ཌི་ལིན་
ནིའུ་ཡོག་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་།

ཚད་རྡུལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་ངོ་སྤྲོད་འཛིན་གྲྭ། ཉིན་གསུམ་པ། ཚན་པ་དང་པོ།




རང་འཁོར་ སློབ་ཐོན་ལས་འཆར།(༢༠༡༨) ཊིམ་མོལ་ཌི་ལིན་ ནིའུ་ཡོག་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་།

ཚད་རྡུལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་ངོ་སྤྲོད་འཛིན་གྲྭ། ཉིན་གཉིས་པ། ཚན་པ་གཉིས་པ།


རང་འཁོར་
སློབ་ཐོན་ལས་འཆར།(༢༠༡༨)
ཊིམ་མོལ་ཌི་ལིན་
 ནིའུ་ཡོག་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་།

ཚད་རྡུལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་ངོ་སྤྲོད་འཛིན་གྲྭ། ཉིན་གཉིས་པ། ཚན་པ་དང་པོ།




རང་འཁོར་
སློབ་ཐོན་ལས་འཆར།(༢༠༡༨) ཊིམ་མོལ་ཌི་ལིན་ ནིའུ་ཡོག་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་།

གློག་རྡུལ་དག་བྲག་རྡོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནམ། ཉིན་དང་པོ་ ཚན་པ་གཉིས་པ།



གློག་རྡུལ་དག་བྲག་རྡོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནམ། སློབ་ཐོན་ལས་འཆར།(༢༠༡༨) ཊིམ་མོལ་ཌི་ལིན་ ནིའུ་ཡོག་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་།


གློག་རྡུལ་དག་བྲག་རྡོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནམ། ཉིན་དང་པོ་ ཚན་པ་དང་པོ།




གློག་རྡུལ་དག་བྲག་རྡོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནམ། སློབ་ཐོན་ལས་འཆར།(༢༠༡༨) ཊིམ་མོལ་ཌི་ལིན་ ནིའུ་ཡོག་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་།

མངལ་གནས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ།


ཟླ་མཚན་རྗེས་ཀྱི་བདུན་ཕྲག་གཉིས་པ། ༼ཁམས་འདྲེས་སྦྱོར་གྱི་གནས་སྐབས།༽


འདི་ནི་མའི་བསམ་བསེའུ་ནས་སྒོ་ངའམ་ཁམས་དམར་པོ་གློད་པའི་དུས་ཡིན་སྟབས་ཁམས་འདྲེས་སྦྱོར་གྱི་སྐབས་ཡིན། ཁམས་དཀར་དམར་འདྲེས་ནས་གོང་བུ་གཅིག་འགྲུབ། འདིར་ཨིན་སྐད་ནང་རྫ་ཡི་གོ་ཊ་ Zygote ཟེར་བ་དང་ཕྲ་ཕུང་ཉིང་གྱེས་ཀྱི་སྐྱེ་འཕེལ་བྱེད་འགོ་འཛུགས། གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཕུང་ཚོགས་དེ་མའི་མངལ་ལྤགས་སྟེང་འབྱར།

བདུན་ཕྲག་གསུམ་པ།

མངལ་གནས་སུ་ཡོད་པའི་ཕུང་ཚོགས་ཀྱི་གོང་བུ་འདིར་སྦྲུམ་སྲིང་ཟེར་། འདི་དང་མའི་མངལ་ལྤགས་བར་མཐུད་སྦྱོར་ལེགས་སུ་ཕྱིན་ནས་མཐར་ལྟེ་ཐག་དང་ལྟེ་ཐག་མཐུད་སའི་མངལ་ལྤགས་ཀྱི་གནས་འབྱུང། སྦྲུམ་སྲིང་གནས་སའི་ཤ་ཐུམ་འབྱུང། སྦྲུམ་སྲིང་གི་དབྱིབས་ལེབ་མོར་གྱུར་ནས་སྦྲུམ་སྲིང་སྡེར་མ་ embronic disc ཞེས་པ་འབྱུང།


བདུན་ཕྲག་བཞི་པ།

སྦྲུམ་སྲིང་སྡེར་མའི་དབུས་སུ་སྒལ་ཐིག་ཅེས་པའི་ཕྲ་ཕུང་གི་ཚོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་། ཕུང་ཚོགས་འདི་ལས་རྗེས་སོར་སྒལ་ཚིག་དང་ཀླད་པ་འབྱུང། སྙིང་གི་རྨང་གཞིའི་བུ་གུ་གྲུབ་འགོ་འཛུགས།

བདུན་ཕྲག་ལྔ་པ།

ད་ཆ་སྦྲུམ་སྲིང་གི་རིང་ཚད་མི་ལི་མི་ཊར་བཞི་དང་རིམ་བཞིན་དབྱིབས་གུག་ནས་ཟོ་ར་ལྟར་འགྱུར། སྙིང་འཕར་འགུལ་བྱེད་འགོ་འཛུགས། ངོ་གདོང་དང་མཇིང་པ། རྣ་བ། མཆིན་པ། གློ་བ། འཚེར་པ། མཁྲི་ཁུའི་སྣོད་སོགས་ཀྱི་རྨང་གཞི་གྲུབ་འགོ་འཛུགས། ལག་པའི་འབུར་དང་མཇུག་མ་སོགས་མཐོང་ཐུབ། གཅིན་ལམ་དང་གཤང་ལམ་ཐ་དད་འགྱུར་ལ་ཁ་ཡི་རྗེས་དོད།


བདུན་ཕྲག་དྲུག་པ།

སྦྲུམ་སྲིང་གི་རིང་ཚད་མི་ལི་མི་ཊར་བརྒྱད་ཡིན། མིག་དང་རྣ་བ་འབྱུང་། ཀླད་པའི་གོང་བུ་དེ་བཞིན་སྡེ་ཚན་ལྔར་འགྱུར། རྐང་པའི་འབུར་དོད་འགོ་འཛུགས། གདོད་མའི་ཁྲག་རྩ་ནང་ཁྲག་གི་འཁོར་སྐྱོད་བྱེད་འགོ་འཛུགས།

བདུན་ཕྲག་བདུན་པ།

སྦྲུམ་སྲིང་གི་རིང་ཚད་མི་ལི་མི་ཊར་བཅུ་གསུམ་ཡིན། གློ་བའི་ཕྲ་ཕུང་དངོས་སུ་སྐྱེ་འགོ་འཛུགས། རྐང་ལག་གི་འབུར་སོ་སོའི་དབྱིབས་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་ཐུབ་པ་བཅས།


བདུན་ཕྲག་བརྒྱད་པ།

སྦྲུམ་སྲིང་གི་རིང་ཚད་མི་ལི་མི་ཊར་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན། ནུ་འབུར་དོད་པ་དང་སྐྲའི་རྨང་གཞི་འབྱུང་། ལག་གི་གྲུ་མོ་དང་མཛུབ་མོའི་རྗེས་དོད་པ་མཐོང་ཐུབ། གློག་པར་ནང་རྐང་ལག་གཡོ་འགུལ་བྱེད་པ་མཐོང་སྲིད། གལ་ཆེའི་དོན་སྙིང་ཕལ་ཆེ་བ་གྲུབ་འགོ་ཚུགས་ཟིན། བདུན་ཕྲག་བརྒྱད་པ་ནས་བཟུང་མའི་མངལ་ནས་ཕྱིར་མ་འཐོན་བར་འཕེལ་རྒྱས་བྱེད་བཞིན་པའི་སྲོག་ཆགས་དེར་མངལ་གནས་ foetus ཟེར་གྱི་ཡོད། གནས་སྐབས་འདི་བར་ཕྲུ་གུའི་ཡན་ལག་དང་དོན་སྙིང་སོགས་མ་གཞི་གྲུབ་དུས་ཡིན་པས་རིམ་པ་དེར་སྦྲུམ་སྲིང་ཟེར་བ་དང་གནས་སྐབས་འདི་ནས་ཕྲུ་གུའི་ཁྱད་ཆོས་ཕལ་ཆེ་བ་གྲུབ་ཟིན་ནས་དེ་དག་འཕེལ་རྒྱས་དང་བསྲ་བརྟན་བྱེད་པའི་དུས་ཡིན་སྟབས་རིམ་པ་འདིར་མངལ་གནས་ཀྱི་རིམ་པ་ཞེས་འཕེལ་རིམ་གྱི་སྡེ་ཚན་གཉིས་སུུ་དབྱེས་ཡོད། ཡུལ་གྲུ་མང་པོ་ཞིག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་མངལ་གནས་ཀྱི་དུས་ཚོད་ཟིན་པའམ་བདུན་ཕྲག་བརྒྱད་པའི་རྗེས་སུ་ཕྲུ་གུ་མེད་པ་བཟོ་མི་ཆོག་ཀྱང་ཡུལ་ལུང་གཞན་དུ་བདུན་ཕྲག་ཉི་ཤུའི་རྗེས་མངལ་གནས་གསོད་མི་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་ཡོད།


བདུན་ཕྲག་དགུ་པ།

མངལ་གནས་ཀྱི་རིང་ཚད་མི་ལི་མི་ཊར་སུམ་ཅུ་ཡིན། རྒྱུ་མ་རང་འཁོར་བྱེད་འགོ་འཛུགས། ངོ་གདོང་གི་རྣམ་པ་གསལ་དུ་འགྲོ། མིག་ལྤགས་འབྱུང་བ་དང། ཕྱི་རྣའི་རྟགས་དོད།

བདུན་ཕྲག་བཅུ་ནས་བཅུ་གསུམ་བར།

མངལ་གནས་ཀྱི་རིང་ཚད་སེན་ཊི་མི་ཊར་བརྒྱད་དང་། ལུས་ཕུང་སྤྱིའི་ཆེ་ཚད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་ལྔ་བཅུ་མགོ་བོ་ཡིན། མིག་ལྤགས་ཁ་ཟུམ་པ་དང་བདུན་ཕྲག་རྩ་བརྒྱད་བར་ཁ་མི་ཕྱེ། རྐང་ལག་རིང་ལ་ཕྲ་བའི་ཐོག་ལག་མཛུབ་རྐྱང་སྐུམ་གྱིས་ཁུ་ཚུར་སྡམ་ཐུབ། མཚན་མ་དོད་ནས་ཕོ་མོའི་དབྱེ་བ་འབྱེད་ཐུབ། མཆིན་པའི་ནང་ཁྲག་གི་ཕྲ་ཕུང་དམར་པོ་སྐྲུན་འགོ་འཛུགས།


བདུན་ཕྲག་བཅུ་བཞི་ནས་བཅུ་བདུན།


མངལ་གནས་གྱི་རིང་ཚད་སེན་ཊི་མི་ཊར་བཅོ་ལྔ་ཡིན། མགོ་ཐོག་བ་སྤུ་ཕྲ་མོ་སྐྱེ་འགོ་འཛུགས། ཤ་རྒྱུས་ཕྲ་ཕུང་མུ་མཐུད་སྐྱེ་འཕེལ་དང་རུས་སྒྲོམ་བསྲ་རུ་འགྲོ་བས་འགུལ་སྐྱོད་མང་དུ་བྱེད། ཁས་ནུ་བ་དང་འཇིབ་པའི་ཚུལ་བྱེད་ཐུབ། མཆིན་པ་དང་མཆིན་ཁྲིས་གཤེར་ཁུའི་རིགས་གློད་གཏོང་བྱེད་འགོ་འཛུགས་པ་བཅས་ཡིན།

བདུན་ཕྲག་ཉི་ཤུ་པ།

མངལ་གནས་གྱི་རིང་ཚད་སེན་ཊི་མི་ཊར་ཉི་ཤུ་ཡིན། ལུས་ཧྲིལ་པོར་བ་སྤུ་ཕྲ་མོ་སྐྱེ། མིག་སྤུ་དང་རྫི་མ་འབྱུང་། རྐང་ལག་གི་མཛུབ་མོར་སེན་མོ་དོད་འགོ་འཛུགས། ཤ་རྒྱུས་འཕེལ་སྐྱེད་ཆེ་བས་རྐང་ལག་མང་དུ་འགུལ་བ་དང་མངལ་གནས་འགུལ་བ་མས་ཚོར་ཐུབ། སེ་ཊེ་ཐོ་སི་ཀོབ་འཕྲུལ་ཆས་རྒྱུད་མངལ་གནས་ཀྱི་སྙིང་གི་འཕར་སྒྲ་ཐོས་ཐུབ།

བདུན་ཕྲག་རྩ་བཞི།

མངལ་གནས་ཀྱི་རིང་ཚད་སེན་ཊི་མི་ཊར་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་ལྗིད་ཚད་གྷ་རམ་བདུན་བརྒྱ་ལྷག་ཡིན། མིག་གི་ཆ་ཤས་མཐའ་དག་གྲུབ་ཟིན། རྐང་ལག་གི་མཛུབ་རིས་ (finger prints) དོད་འགོ་འཛུགས། གློ་བའི་ནང་དབུགས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་ཚོགས་རླུང་ཁུག alveoli ཞེས་པ་སྐྱེ་འཕེལ་བྱེད་འགོ་འཛུགས་པ་བཅས་བྱེད།


བདུན་ཕྲག་རྩ་བརྒྱད།

མངལ་གནས་ཀྱི་རིང་ཚད་སེན་ཊི་མི་ཊར་སུམ་ཅུ་སོ་བརྒྱད་ཙམ་དང་ལྗིིད་ཚད་ཀི་ལོ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་ཡིན། ལུས་ཀྱི་བྱེད་ལས་འགའ་ཞིག་སྟངས་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་པའི་དབང་རྩའི་མ་ལག་གྲུབ་ཟིན། མིག་གདངས་བཙུམ་བྱེད་ཐུབ། རྣ་འབྲུག་གམ་རྣ་བའི་དུང་འཁྱིལ་གྲུབ་ཟིན་ཡང་རྣ་བའི་དབང་པོ་ཆ་ཚང་རྗོགས་པར་སྐྱེ་བ་ལ་ཕྲུ་གུ་སྐྱེས་ཟིན་ནས་ལོ་ངོ་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཙམ་འགོར་གྱི་ཡོད། སྐབས་འདིར་ཕྲུ་གུ་སྐྱེས་ན་གསོན་འཚོ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་སྲིད་ཀྱང་སྐྱེ་དུས་རན་མེད་པས་ཉེན་ཚབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ།

བདུན་ཕྲག་སོ་དྲུག་པ།

མངལ་གནས་ཀྱི་ཆེ་ཚད་སེན་ཊི་མི་ཊར་བཞི་བཅུ་ལྷག་དང་ལྗིད་ཚད་ཀི་ལོ་གཉིས་དང་ཕྱེད་ཙམ་ཡིན། ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་རྣམས་རིམ་བཞིན་ཡལ་འགོ་འཛུགས། ལུས་པོའི་ནང་ཚིལ་ལུ་སྐྱེད་སྐྲུན་བྱེད། སྐབས་འདིར་ཕྲུ་གུ་བཙས་ན་འཚོ་གནས་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ ཆེ་ཡང་སྐྱེ་དུས་ད་དུང་རན་མེད་པས་སྨན་ཁང་གི་མཐུན་སྦྱོར་དགོས་སྲིད།


བདུན་ཕྲག་སོ་བདུན་ནས་བཞི་བཅུ།

མངལ་གནས་ཀྱི་དུས་ཡུན་རྫོགས་ཟིན། དཔུང་པ་དང་ཕྲག་པ་ལས་གཞན་པའི་ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་ཕལ་ཆེ་བ་ཡལ་འགྲོ། དུས་ཡུན་འདིའི་རིང་ཕྲུ་གུ་སྐྱེས་ན་རྒྱུ་ལྡན་གྱི་སྐྱེ་ཡུན་ཡིན་པས་ཕྲུ་གུར་ཉེན་ཁ་ཆུང་ཤོས་ཡོད། བདུན་བཞི་བཅུ་ལས་བརྒལ་ན་མ་དང་ཕྲུ་གུ་གཉིས་ཀར་ཉེན་ཁ་ཡོད་པས་སྨན་ཁང་དུ་སྐྱོད་དགོས་པ་དང། སྦྲུམ་མའི་སྐབས་ཟས་བཅུད་དང་འཕྲོད་བསྟེན་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། ཕྲུ་གུ་བཙས་ནས་ཐོག་མའི་ལོ་གཉིས་ནི་ཆེས་གལ་གནད་ཆེ་བའི་དུས་ཡུན་དང་གཙོ་བོ་ཀླད་པ་དང་དབང་རྩའི་མ་ལག་འཚར་ལོང་བྱེད་པའི་དུས་ཡིན། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཀླད་པ་འཚར་ལོང་བྱེད་པའི་མྱུར་ཚད་དལ་དུུ་ཕྱིན་ཏེ་མཐར་ལོ་ན་རྩ་ལྔར་སོན་མཚམས་འཚར་ལོང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཟད་ཕྲ་ཕུང་རྣམས་ཉིན་རེ་བཞིན་ཤི་འགྲོ་བའི་གནས་སྟངས་ཡོང་གི་ཡོད། ཕྲུ་གུའི་ཟས་བཅུད་ཆེད་སྨན་པས་གང་གསུངས་དང་ལེན་དགོས་རྒྱུ་གལ་ཆེ་བ་དང་བྱུང་ན་ཟླ་བ་དྲུག་བར་མ་ཡི་འོ་མ་ཁོ་ན་ལས་ཁ་ཟས་གཞན་སྤྲོད་མི་ཉན་པ་བཅས་སོ།



མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་།


མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་།


མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ལས་བཟོས་པའི་ཀླད་པ།

ཉེ་དུས་ཚན་རིག་པ་ཚོས་མིའི་པགས་པའི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་བེད་སྤྱོད་བྱས་ནས་བརྟག་དཔྱད་ཁང་དུ་མིའི་ཀླད་པ་དང་འདྲ་བའི་གཟུགས་ཕུང་ཆུང་ངུ་ཞིག་སྐྱེ་འཕེལ་བྱེད་འཇུག་ཡོད། ཁོང་ཚོས་པགས་པའི་ཕྲ་ཕུང་ཞིག་བླངས་ནས་ཟླ་བ་བཅུ་ལྷག་ཟས་བཅུད་དང་ཚ་དྲོད་རན་པའི་ཁོར་ཡུག་འོག་འཚར་ལོངས་འཇུག་སྐབས་མཐར་ཚངས་ཐིག་ལ་མི་ལི་མི་ཊར་གསུམ་ལྷག་ཡོད་པའི་ཕུང་གྲུབ་ཀྱི་གོང་བུ་ཞིག་སྐྱེ་འཕེལ་བྱུང་བ་དང་རྒྱུན་ལྡན་མིའི་ཀླད་པ་བཞིན་གོང་བུ་འདིའི་ཆ་ཤས་ཕན་ཚུན་དབར་དབང་རྩས་མཐུད་ནས་གནས་ཡོད།

མངལ་གནས་སྐབས་སྦྲུམ་སྲིང་གི་ཀླད་པའི་འཚར་ལོངས་འབྱུང་བ་དང་དེ་ཡང་ལུས་ཕུང་སྤྱིའི་འཚར་ལོངས་ཀྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་ཕན་ཚུན་བརྡ་འཕྲིན་བརྗེ་ལེན་བྱེད་བཞིན་འཚར་ལོངས་འབྱུང་བ་དང་ལུས་ཕུང་སྤྱི་བཞིན་ཀླད་གནས་སོ་སོར་ནུས་པ་དང་ཁ་ཟས་སྐྱེལ་འདྲེན་ཆེད་ཁྲག་རྩའི་ཁེངས་ནས་ཡོད་ནའང་ད་ལྟའི་ཕུང་གྲུབ་ཀྱི་གོང་བུ་འདིའི་ནང་ཁྲག་རྩ་སོགས་གང་ཡང་མེད་པ་རེད། ཀླད་པ་དངོས་དང་གོང་བུ་འདི་གཉིས་བར་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོང་དོན་ནི་འཚར་ལོངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་མི་འདྲ་བ་དང་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐུལ་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཤོར་བས་ཡིན་ལུགས་ཤོད་བཞིན་ཡོད། ཚན་རིག་པ་ཚོས་དེ་སྔོན་མིག་དང་མཁལ་མ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལྔ་སྣོད་དྲུག་ཕལ་ཆེ་བ་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་སྤྱད་ནས་བརྟག་དཔྱད་ཁང་དུ་བཟོ་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་པ་དང་ད་ཆ་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ལས་མགོ་རྙོག་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པའི་ཀླད་པའི་གཟུགས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཀྱང་བཟོ་སྐྲུན་ཐུབ་ཡོད། འབྲེལ་ཡོད་ཚན་རིག་པ་ཚོས་ཟེར་དོན་ལྟར་ན། ཁོང་ཚོས་འདི་ལྟར་མིའི་ལུས་ཕུང་གི་ཆ་ཤས་འདེབས་ལས་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་རྗེས་སོར་དོན་སྙིང་སྐྱོན་ཤོར་བའི་མི་ལ་དེ་དག་གསར་བརྗེ་བྱས་པའི་ཐོག་ནས་ཕན་ཐོགས་ཡོང་བ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ལྟར་དོན་སྙིང་སོགས་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་རྣམས་དངོས་སུ་ཐབས་ལམ་འདིའི་ཐོག་ནས་བཟོ་སྐྲུན་གྱིས་མཐར་མིའི་ལུས་པོའི་ནང་བེད་སྤྱོད་དངོས་སུ་བྱེད་ཐུབ་པར་དུས་ཚོད་རིང་པོ་འགོར་རྒྱུ་མིན་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ་ཐབས་ལམ་འདིའི་ཐོག་ནས་འཕེལ་སྐྱེད་ཀྱི་དུས་སྐབས་དང་འབྲེལ་བའི་ནད་གཞི་མང་པོ་ཞིག་གི་རྩ་བ་ནས་འགོག་པ་དང་དེ་དག་གདོང་ལེན་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་རྙེད་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། མ་ཟད་རིགས་ལམ་ལྟར་བྱས་ན་དོན་ལྔ་སྣོད་དྲུག་སོགས་སྲོག་ཆགས་ཤིག་གི་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཙམ་མ་ཡིན་པར་སྲོག་ཆགས་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་སྐྲུན་ཐུབ་དགོས་པ་མ་ཟད། མ་འོངས་པའི་དུས་ཞིག་ན་དེ་ལྟར་དངོས་སུ་ཐུབ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

འོན་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་སྲོག་ཆགས་ཤིག་སྐྲུན་ཐུབ་པའི་དབང་དུ་གཏང་ནའང་སྤྱིར་བཟང་སྤྱོད་དང་ལྷག་པར་དུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་འགལ་མིན་ཐད་ཚན་རིག་དང་དེ་མིན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བགྲོ་གླེང་དང་རྩོད་པ་ལྷུག་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། ནང་པ་ཚོས་ངོས་ནས་བལྟས་ན་དེར་གནོད་ཚབས་ཆེ་བ་མཐོང་གི་མེད། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡང་ངེས་པར་དུ་ཕ་མ་གཉིས་ཚང་དགོས་པ་དང་དེ་ཡང་ཕ་མ་གཉིས་ལུས་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་ཡོང་དགོས་པའི་ངེས་པ་མེད་ལ། གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་གཅིག་ལས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་ཐུབ་པའི་ལུས་ཕུང་ཧྲིལ་པོ་ཞིག་བཟོ་ཐུབ་ན་དེ་ནི་རྒྱུན་ལྡན་ལྟར་སྲོག་ཆགས་ཤིག་གི་སྐྱེ་བ་བླངས་པ་ཡིན་པས་འགལ་ཟླ་ཆེ་བ་མེད་ཟེར་གྱི་ཡོད།


འོ་ན་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ཞེས་པ་གང་རེད་དམ་ཟེར་ན། སྤྱིར་ང་ཚོའི་ལུས་པོའི་ནང་ཕྲ་ཕུང་གི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ། དཔེར་ན། ཤ་རྒྱུས་ཀྱི་ཕྲ་ཕུང་དང་། དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་། རུས་པའི་ཕྲ་ཕུང་། པགས་པའི་ཕྲ་ཕུང་། ཁྲག་གི་ཕྲ་ཕུང་སོགས་ཡིན་ལ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་སོ་སོར་ཕྱེས་པའི་ཕྲ་ཕུང་སྟེ། རང་གི་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྲ་ཕུང་ཁོ་ན་ལས་ཕྲ་ཕུང་གཞན་སྐྱེ་སྲིང་ཐུབ་ཀྱི་མེད། དེ་ནི་ཤ་རྒྱུས་ཀྱི་ཕྲ་ཕུང་ཞིག་ལས་ཤ་རྒྱུས་ཀྱི་ཕྲ་ཕུང་གསར་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ལས་དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་ལྟ་བུ་ཕྲ་ཕུང་རིགས་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད། འོན་ཀྱང་ཕྲ་ཕུང་གི་རིགས་འདི་དག་ཚང་མ་ཐོག་མར་ཕ་མའི་ཁམས་དཀར་དམར་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྲ་ཕུང་ཁེར་རྐྱང་གཅིག་ནས་བྱུང་ཡོད། དེར་བརྟེན་མངལ་གནས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཐོག་མར་དོན་ལྔ་སྣོད་དྲུག་སོགས་དབང་པོ་དང་ཡན་ལག་གང་ཡང་མ་དོད་པའི་ཤ་གོང་ཞིག་ལས་མེད་པ་དང་དེའི་གྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཕྲ་ཕུང་མཐའ་དག་མ་འོངས་པར་པགས་པ་དང་དབང་རྩ་སོགས་ཀྱི་ཕྲ་ཕུང་གི་རིགས་གང་ཡང་འགྱུར་བའམ་རིགས་གང་གི་ཡང་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྲ་ཕུང་ལ་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ཞེས་ཟེར་གྱི་ཡོད། མདོར་ན་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ཞེས་པ་ནི་དབང་རྩ་དང་ཤ་རྒྱུས་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་སོ་སོར་མ་ཕྱེས་པའི་རྒྱུ་གཞིའི་ཕྲ་ཕུང་དེར་ཟེར་བ་དང་། ཁོར་ཡུག་དང་སྐུལ་རྐྱེན་འདྲ་མིན་འོག་གོང་འཁོད་ཕྲ་ཕུང་གི་རིགས་གང་ཡང་འགྱུར་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཞིག་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། སྤྱིར་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ལ་རིགས་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་མངལ་གནས་སྐབས་ཀྱི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ལ་མངལ་གནས་ཀྱི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ཟེར་བ་དང་། དེ་མིན་ནར་སོན་གྱི་མིའི་ལུས་པོའི་ནང་དུ་ཡང་རུས་རྐང་སོགས་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་འདྲ་མིན་ནང་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་རྙེད་ཐུབ། མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ལ་ཚང་དགོས་པའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་གཉིས་ནི་རང་ཉིད་བསྐྱར་སྐྲུན་དང་ཕྲ་ཕུང་རིགས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་དགོས་པ་གཉིས་ཡིན། མ་རྐང་ཡིན་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཚང་བ་གང་ཞིག་ལ་ཕྲ་ཕུང་རིགས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ལ་ཚད་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་སྟེ། དཔེར་ན། མངལ་སྦྲུམ་སྐབས་ཀྱི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ང་ཚོའི་ལུས་ཕུང་ནང་ཡོད་པའི་ཕྲ་ཕུང་གི་རིགས་གང་ཡང་འགྱུར་ཐུབ་ཀྱང་། དེ་མིན་ནར་སོན་མིའི་ལུས་པོའི་ནང་ཡོད་པའི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་འགའ་ཞིག་རང་དང་རིགས་ཉེ་བའི་ཕྲ་ཕུང་གི་རྣམ་པར་འགྱུར་ཐུབ་པ་ལས་བྱེད་ལས་རྩ་བ་ནས་ཐ་དད་ཡིན་པའི་ཕྲ་ཕུང་གི་རྣམ་པར་འགྱུར་མི་ཐུབ་པ་སོགས་ཚད་གཞི་འདྲ་མིན་ཡོད། ཚན་རིག་པས་མིའི་མངལ་སྦྲུམ་སྐབས་ཀྱི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ཐོག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ནས་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང། ཁོང་ཚོས་ཕྲ་ཕུང་དེ་རིགས་ལོགས་སུ་དབྱེས་ནས་སྐྱེ་འཕེལ་ཆེད་དམིགས་བསལ་ཡོ་ཆས་ཀྱང་བསྐྲུན་ཡོད། སྤྱིར་མིའི་མངལ་སྦྲུམ་སྐབས་ཀྱི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་འདིས་ཚབས་ཆེའི་ནད་རིགས་མང་པོར་བཅོས་ཐུབ་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ནའང་ད་ལྟའི་ཆར་ཉམས་ཞིབ་དེ་དག་ཐོག་མའི་གནས་སྐབས་སུ་ལྷག་ཡོད། འོན་ཀྱང་ལོ་མང་སྔོན་ནས་རྐང་མར་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་དེ་ཁྲག་གི་འབྲས་ནད་དང་ཁྲག་གི་ནད་རིགས་གཞན་མང་པོ་བཅོས་ཐབས་ཆེད་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད། རྐང་མར་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ནང་ཁྲག་སྐྲུན་ཐུབ་པའི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་དེ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ཚན་རིག་པ་ཚོས་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་རིགས་འདྲ་མིན་བེད་སྤྱོད་བྱས་ནས་ནད་རིགས་འདྲ་མིན་བཅོས་ཐུབ་མིན་ཐད་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

འཕེལ་འགྱུར་རྣམ་བཞག



སྐྱེ་དངོས་ཚན་རིག་ནང་སྙན་གྲགས་ཆེ་ཤོས་དང་རྩོད་གཞི་ཆེ་ཤོས་བྱུང་བའི་རྣམ་བཞག་ནི་ཕལ་ཆེར་སྐུ་ཞབས་ཌར་ཝིན་ལགས་ཀྱིས་གསར་གཏོད་མཛད་པའི་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་རྣམ་བཞག་ཟེར་བ་འདི་ཡིན། རྣམ་བཞག་འདི་གསར་གཏོད་བྱུང་ནས་ད་བར་མི་ལོ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཕྱིན་ཡོད་ནའང་ད་བར་འགལ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་རྙེད་མེད། རྣམ་བཞག་འདི་ནི་ས་ཡི་གོ་ལ་འདིའི་སྟེང་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་བའི་རྩི་ཤིང་དང་སེམས་ཅན་སོགས་སྐྱེ་ལྡན་གྱི་དངོས་པོ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཐོག་མར་ཐུན་མོང་གི་མེས་པོ་གཅིག་ནས་བྱུང་ལུགས་ཤོད་པའི་རྣམ་བཞག་ཅིག་ཡིན།
སྐུ་ཞབས་ཌར་ཝིན་ནི་དབྱིན་ཡུལ་དུ་འཚར་ལོངས་བྱུང་བའི་ཚན་རིག་པ་ཞིག་དང་ཉམས་ཞིབ་ཆེད་ས་གནས་མང་པོར་སྐོར་སྐྱོད་བྱེད་མྱོང་མཁན་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ལོ་ ༡༨༥༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཁོང་གིས་རིགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་སྐོར་(On the Origin of Spe­cies)ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་ཅིག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པ་དང། དེ་ནི་སྐྱེ་ལྡན་གྱི་འཕེལ་འགྱུར་རིག་པའི་ནང་འབུར་དུ་འཐོན་པའི་བྱས་རྗེས་ ཤིག་དང་སྐད་ཡིག་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་ཐོག་ནས་ཀྱང་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ཡིན། རྗེས་སུ་སྤྱི་ལོ་༡༨༧༢ ལོར་དེབ་འདིའི་དཔར་ཐེངས་དྲུག་པ་བསྐྲུན་པ་དང་སྐབས་དེར་དེབ་ཀྱི་ཡིག་བྱང་ལ་རིགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ (The Origin of Species)ཞེས་མིང་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད། ཁོང་གིས་བཤད་པའི་འཕེལ་འགྱུར་རྣམ་བཞག་གི་བསམ་ཚུལ་ཁུངས་གཏུགས་ས་དཔེ་དེབ་འདི་ཆགས་ཡོད། དཔེ་དེབ་འདིའི་ནང་གསར་གཏོད་བྱས་པའི་གྲུབ་དོན་ནི། སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྐྱེ་རབས་ཁྲོད་རང་འབྱུང་འདེམ་སྒྲུག་གི་རྒྱུད་རིམ་ཐོག་ནས་རིགས་འདྲ་མིན་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་ཚུལ་བཀོད་ཡོད་པ་དང༌། ཁོང་གིས་སྐྱེ་ལྡན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནང་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་བའི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་འདི་ཐོག་མར་མེས་པོ་གཅིག་ལས་རིམ་བཞིན་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་ལུགས་དཔང་རྟགས་དང་བཅས་པ་ཁ་གསལ་བཀོད་ཡོད། མེས་པོ་གཅིག་ནས་རིམ་གྱིས་འཕེལ་འགྱུར་ཕྱིན་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་དེ་སྐབས་དེའི་ཆབ་སྲིད་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་གང་གི་ནང་དུ་ཡང་རྩོད་གཞི་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བ་དང༌། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་འོག་ད་བར་ཕ་མེས་ནས་རྒྱུན་འཇགས་ཡོད་པའི་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོའི་རིགས་ལམ་དང་རྒྱབ་འགལ་ཆགས་ཡོད། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ནང་དུ་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡོད་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ཐམས་ཅད་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་དེ་དེ་བཞིན་དུ་བཀོད་ཡོད་པ་ཞིག་ལས་དུས་ཡུན་ཁྲོད་འགྱུར་བ་ཕྱིན་མེད་པར་འདོད་པ་མ་ཟད། ཁོང་ཚོར་མཚོན་ན་ཤིན་ཏུ་མཐོང་ཆེན་བྱེད་པའི་འགྲོ་བ་མི་རིགས་འདི་སྲོག་ཆགས་གཞན་ནས་བྱུང་
བའི་བསམ་ཚུལ་དེར་ཁས་ལེན་རྩ་བ་ནས་བྱེད་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད། དེ་བཞིན་སྐབས་དེའི་ཚན་རིག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཡང་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་ལྷ་ཁང་དང་འབྲེལ་བ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་ཁོང་གི་བསམ་ཚུལ་དེར་དགག་པ་བྱེད་མཁན་ཚོགས་སྡེ་དང་སྒྲིག་འཛུགས་སྣ་ཚོགས་ནས་བྱུང་ཡོད།
དེབ་འདིའི་ནང་ཁོང་གིས་མཁོ་སྒྲུབ་བྱས་པའི་དཔང་རྟགས་དེ་དག་ཆོས་དང་ཚན་རིག ལྟ་གྲུབ་སོགས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནས་བགྲོ་གླེང་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། འོན་ཀྱང་རིམ་བཞིན་ཆོས་དང་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ལ་བརྟེན་ནས་འགོག་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་ཇི་ཙམ་བྱུང་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ལྟ་གྲུབ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཇེ་མང་དུ་ཕྱིན་ནས་དེ་ཉིད་ཁུངས་ཇི་བཙན་དང་དཔང་རྟགས་ཇི་མང་རྙེད་པ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཚན་རིག་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་བྱུང་ཡོད། སྐྱེ་ལྡན་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མེས་པོ་གཅིག་ནས་བྱུང་བར་འདོད་པའི་རྣམ་བཞག་གི་དཔང་རྟགས་གཙོ་བོ་ཁག་ནི། གཅིག སེམས་ཅན་དང་རྩི་ཤིང་སོགས་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་བའི་སྐྱེ་ལྡན་འདི་དག་ཕྱིའི་རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་མངོན་ནའང་རིགས་རྫས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་འདི་ཐོག་ནས་བསམ་ན་ཤིན་ཏུ་འདྲ་མཚུངས་ཆགས་ཡོད། དཔེར་ན། མི་དང་ཤིང་ཏོག་ངང་ལག་ལྟ་བུའི་དབར་རིགས་རྫས་བརྒྱ་ཆ་བཞི་བཅུ་ཆ་ཡོངས་སུ་གཅིག་མཚུངས་ཆགས་ཡོད། དེ་བཞིན་མི་དང་སྤྲ་རིགས་དབར་ལ་རིགས་རྫས་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་གོ་བརྒྱད་ལྷག་གཅིག་མཚུངས་ཡིན། མི་ཕན་ཚུན་བར་ནང་མཚོན་ན་རིགས་རྫས་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་གོ་དགུ་དང་གྲངས་ཆུང་དགུ་ལྷག་གཅིག་པ་རེད། རིགས་རྫས་ཞེས་པ་ནི་ཕ་མ་ནས་བུ་བརྒྱུད་ནང་རྒྱུད་གཏོང་བྱེད་པའི་ཐུན་མིན་གྱི་འདུས་རྫས་ཤིག་དང་དེས་སེམས་ཅན་གང་དེའི་ལུས་ཕུང་གི་གྲུབ་ཚུལ་ཇི་འདྲ་ཡིན་མིན་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྐྱེ་ལྡན་གྱི་དངོས་པོ་ཚང་མར་རིགས་རྫས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་གཅིག་མཚུངས་ཡོང་དོན་དེ་སྔར་མེས་པོ་གཅིག་ནས་ཆད་པའི་སྤུན་མཆེད་ཡིན་པས་རེད་ཅེས་འཕེལ་འགྱུར་རྣམ་བཞག་གི་དཔང་རྟགས་དང་པོ་འདི་ཡིན། གཉིས། མངལ་གནས་སྐབས་སུ་སེམས་ཅན་ཚང་མའི་ཆགས་བཀོད་ཤིན་ཏུ་འདྲ་བོ་ཡོད་པ་འདི་རེད། མ་ཡི་མངལ་དུ་ཕྲུ་གུ་གྲུབ་ཙམ་ན་མངལ་གནས་དེ་དག་སེམས་ཅན་རིགས་ཇི་འདྲ་ཞིག་གི་མངལ་ནས་ཡིན་པ་ཤེས་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་མོ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་རིགས་རྫས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ཐོག་མ་མེད་པ་གཅིག་ནས་བྱུང་བས་ཡིན་པ་འདོད་ཀྱི་ཡོད། མེས་པོ་གཅིག་ནས་ཁ་བྲལ་སོང་རྗེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཁོར་ཡུག་འདྲ་མིན་དང་རྒྱུ་ལམ་འདྲ་མིན་བརྒྱུད་དགོས་པས་རང་གི་རིགས་རྫས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་ནས་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་བ་རེད། གསུམ། ས་འོག་གི་འགྱུར་ལྡོག་ཁག་ཡིན། ས་འོག་ནས་རྙེད་པའི་སྐྱེ་ལྡན་གྱི་འགྱུར་རྡོ་ཁག་ལ་བལྟས་ན་འདས་དུས་ཀྱི་སྐྱེ་ལྡན་རྣམས་ཕལ་ཆེ་བ་ད་ལྟ་ལས་ཐ་དད་དང་། དེ་ཡང་འགྱུར་རྡོའི་རིགས་དུས་ཡུན་སྔ་རྗེས་སུ་སྒྲིག་སྐབས་མེས་པོ་གཅིག་ནས་རིགས་རྒྱུན་ཐ་དད་ཅན་དུ་གྱུར་ཚུལ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད།
དེར་བརྟེན་ཌར་ཝིན་གྱིས་བཤད་པའི་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ལྟ་གྲུབ་འདི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་ཡང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཅིག་ཡིན་ལ། ལྟ་གྲུབ་འདིའི་སྤྱི་ཁོག་བསྡུས་ཙམ་གླེང་ན།
༡། སྨིན་པའི་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེ་འཕེལ་གྱི་ནུས་པ་ཡོད་པ་དང་རིགས་རྒྱུད་རྣམས་འཚོ་གནས་ཐུབ་ཚེ་རིགས་དེའི་གྲངས་
འབོར་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་གི་ཡོད། (མངོན་སུམ་ཚད་མ)
༢། རིགས་མཐུན་གྱི་གྲངས་འབོར་གཅིག་གི་ནང་སྒེར་སོ་སོར་མི་འདྲ་བའི་ཆ་གང་ཕྲན་བུ་ཡོད་པས་སྒེར་སོ་སོར་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཡོད། (མངོན་སུམ་ཚད་མ)
༣། ཁྱད་ཆོས་དེ་དག་ཕལ་ཆེ་བ་རང་གི་བུ་རྒྱུད་ནང་རྒྱུད་གཏོང་ཐུབ་ རུང་ཡིན། (མངོན་སུམ་ཚད་མ)
༤། ཁོར་ཡུག་གང་ཞིག་གི་ནང་རན་ཤོས་སམ་གོམས་འདྲིས་ཆེ་ཤོས་ཡོད་པའི་སྲོག་ཆགས་དེ་ཁོར་ཡུག་དེའི་ནང་འཚོ་གནས་ཐུབ་པའི་སྲིད་རུང་གི་ཆ་ཆེ་ཤོས་ཡོད་པ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་རིགས་རྒྱུད་སྐྱེད་སྲིང་ཐུབ་པའི་སྲིད་རུང་གི་ཆ་ཡང་ཆེ་ཤོས་ཡོད། ཁྱད་ཆོས་དེ་དག་རང་གི་བུ་རྒྱུད་ནང་མངོན་པ་དང་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་གི་ཐོག་ནས་ཁོར་ཡུག་དེའི་ནང་རིགས་དེའི་གྲངས་འབོར་མང་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན། (ཡང་དག་རྗེས་དཔག་ཚད་མ)
ཁོར་ཡུག་གཅིག་གི་ནང་སྲོག་ཆགས་ཇི་ཙམ་མང་བ་དེ་ཚོད་ཀྱི་འཚོ་གནས་ཆེད་འགྲན་རྩོད་ཆེ་བ་ཡོད་པ་དང་དེ་འདྲའི་རྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་ཁོར་ཡུག་དེའི་ནང་རན་ཤོས་དང་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་དེ་དག་འཚོ་གནས་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་གཞན་རྣམས་ཤི་ཟད་འགྲོ་བའི་ལྟ་ཚུལ་འདིར་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་ཟེར་གྱི་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་རང་འབྱུང་འདེམས་སྒྲུག་ལ་དབྱེ་བ་གཉིས་ཙམ་ཡོད་པ་ནི་མིས་བཟོས་དང་མིས་བཟོས་མ་ཡིན་པའི་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་བཅས་ཡིན། སྐབས་རེ་མིས་བཟོས་མ་ཡིན་པའི་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་ལ་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་ངོ་མ་ཟེར་གྱི་ཡོད། མིས་བཟོས་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གང་ཞིག་ཁོར་ཡུག་ནང་འཚོ་གནས་ཐུབ་པ་དང་དེའི་རིགས་རྒྱུད་སྐྱེ་འཕེལ་ཡོང་བ་ལ་མིས་སྟངས་འཛིན་བྱས་པ་ཞིག་ལ་ཟེར༌། དཔེར་ན། མིས་རང་གི་དགོས་མཁོ་ལ་བསམ་ནས་ཕྱུགས་རིགས་བྱེ་བྲག་ཅིག་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། མིས་བཟོས་མ་ཡིན་པའི་རང་འབྱུང་འདེམ་སྒྲུག་ནི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གང་ཞིག་ཁོར་ཡུག་ནང་འཚོ་གནས་ཐུབ་པར་མིས་སྟངས་འཛིན་དང་ཐེ་ཇུས་མེད་པ་ཞིག་ལ་ཟེར། འདི་ནི་རང་བྱུང་འདེམ་སྒྲུག་ངོ་མ་སྟེ། སྲོག་ཆགས་དེའི་རིགས་འཚོ་གནས་ཐུབ་མིན་དེ་སྲོག་ཆགས་དེ་རིགས་ཁོར་ཡུག་དེའི་ནང་རན་ཤོས་ཡིན་མིན་ལ་རག་ལས་ཡོད། སེམས་ཅན་གང་ཞིག་ཁོར་ཡུག་བྱེ་བྲག་ཅིག་གི་ནང་རན་ཤོས་ཡོང་བ་ལ་དེའི་སྤུ་ཁ་བཟང་ངན་དང་། གཟུགས་བོང་ཆེ་ཆུང་སོགས་སེམས་ཅན་རང་སྟེང་གི་ཁྱད་ཆོས་ཁོ་ནའི་ཐག་ཆོད་པ་ཞིག་མིན། དཔེར་ན། གནམ་གཤིས་ཤིན་ཏུ་གྲང་བའི་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ལྟ་བུའི་ནང་སྲོགས་
ཆགས་རིགས་གཡག་ལྟ་བུ་ས་མཐོའི་སྤུ་ཡོད་སེམས་ཅན་ཁོ་ན་གནས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ནང་གཡག་ལྟ་བུ་སྤུ་ཡོད་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྤུ་མེད་སེམས་ཅན་མ་ཧེ་ལྟ་བུ་ལས་རན་པའམ་འཐད་པ་ཡིན་པས་འཚོ་གནས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་མ་ཧེ་སོགས་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ནང་མ་རན་པའི་སྲོགས་ཆགས་རིགས་འཚོ་གནས་བྱེད་མི་ཐུབ། འདིར་གཡག་ནི་རང་བྱུང་གིས་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན། འདིར་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་གི་ཐོག་ནས་གཡག་འཚོ་གནས་ཐུབ་པ་དང་མ་ཧེ་འཚོ་གནས་མི་ཐུབ་པར་བདམས་པ་རེད། འོ་ན་སྲོགས་ཆགས་ཀྱི་རིགས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ཁོར་ཡུག་དེའི་ནང་འཚོ་གནས་ཐུབ་པ་དང་རན་ཤོས་ཡོང་དགོས་པའི་ཁྱད་ཆོས་དེ་དག་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་རེད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྲོག་ཆགས་དེའི་འཚོ་ཡུན་རིང་རྩོལ་སྒྲུབ་བྱས་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་མེས་པོའི་རིགས་རྫས་ནང་སྟེས་དབང་གི་འགྱུར་ལྡོག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། རིགས་རྗས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་ལྡན་དངོས་པོ་ཚོའི་ཁམས་དཀར་དམར་མཚོན་པའི་ཕྲ་ཕུང་ཚང་མའི་ནང་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་ཆོས་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་རྫས་རིགས་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མིང་ཡིན། ཕ་མའི་ཁུ་ཁྲག་བརྒྱུད་རྫས་རིགས་འདི་དག་རིགས་རྒྱུད་ཕྱི་མར་གཏོང་བ་དང་དེ་ལས་བུ་རྒྱུད་རྣམས་ཕ་མ་དང་རིགས་གཅིག་མཚུངས་ལས་ཐ་དད་དུ་མི་འགྱུར་བའི་སྟངས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་རིགས་རྫས་འདིར་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འགྱུར་བ་འགྲོ་ཐུབ་པ་དང་། དེ་ཡི་རྐྱེན་པས་སེམས་ཅན་ཚོའི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་ཆོས་འགྱུར་བ་དང་། ཁྱད་ཆོས་དེ་དག་ཁོར་ཡུག་སོ་སོའི་ནང་རན་མིན་གྱི་ཐོག་ནས་འཆི་གསོན་ཐག་གཅོད་ཡོང་གི་ཡོད། དཔེར་ན། བོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྤུ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སེམས་ཅན་རང་ཉིད་ཀྱི་རྩོལ་བ་བྱས་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་རང་གི་མེས་པོའི་རིགས་རྫས་ནང་སྟེས་དབང་སྟབས་ཁེལ་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་ནས་ལུས་ལ་སྤུ་ཡོད་པར་གྱུར་བ་དང་སྤུ་ཡོད་པ་དེ་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ནང་རན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་རང་བྱུང་གིས་འདེམས་སྒྲུག་བྱུང་བ་རེད། གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པ་བཞིན་རིགས་རྫས་ལ་འགྱུར་བ་གང་ཕྱིན་པ་དེ་བརྒྱུད་གཏོང་ཐུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡིན་པས་བུ་རྒྱུད་ཚ་རབས་ནང་རྣམ་པ་མངོན་མིན་ཇི་ལྟར་ཡང་རྒྱུན་འཇག་གནས་ཀྱི་ཡོད། རིགས་རྫས་འགྱུར་ལྡོག་སྐབས་འགྱུར་བ་ཚང་མ་ཁོར་ཡུག་དང་མཐུན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོང་བའི་ངེས་པ་མེད་ལ་དེ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་སྟེས་དབང་སྟབས་ཁེལ་ཁོ་ནའི་ཐོག་ནས་ཡོང་གི་ཡོད། གལ་ཏེ་འགྱུར་བ་དེ་དག་གནས་སའི་ཁོར་ཡུག་ནང་རན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་མ་ཡིན་ཚེ་སྲོག་ཆགས་རང་ཉིད་ཁོར་ཡུག་དེའི་ནང་གནས་མི་ཐུབ་པས་རང་གི་རིགས་རྒྱུད་སྤེལ་ཐུབ་ཀྱི་མེད། དེར་བརྟེན་ཚ་བའི་ལུང་པར་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ནང་དུ་ངེས་མེད་སྟེས་དབང་གི་འགྱུར་ལྡོག་རྐྱེན་པས་སྤུ་ཡོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཡོང་སྲིད་ཀྱང་ཁོར་ཡུག་དེའི་ནང་མ་རན་པའི་དབང་གིས་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་གི་ཐོག་ནས་སེམས་ཅན་དེ་རིགས་གནས་མ་ཐུབ་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ནང་དུ་སྟེས་དབང་སྟབས་ཁེལ་གྱི་ཐོག་ནས་འགྱུར་ལྡོག་གང་ཕྱིན་པ་དེ་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་དང་མཐུན་པ། དཔེར་ན། ལུས་ལ་སྤུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་མི་ཡོང་ཡང་སྤུ་མེད་པ་རྣམས་གནས་མ་ཐུབ་པ་དང་རང་བྱུང་གིས་འདེམས་སྒྲུག་མ་བྱས་པས་སྤུ་ཡོད་ཅན་ཁོ་ན་ལྷག་པ་རེད། 

ཌར་ཝིན་དང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ།

ཁ་ཅིག་གི་དགོངས་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མེས་པོ་གཅིག་ལས་བྱུང་བའམ་ཐམས་ཅད་འདྲ་མཉམ་དུ་འདོད་པའི་ཌར་ཝིན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་འདི་བཞིན་བོད་ཀྱི་ནང་པའམ་ནང་ཆོས་ཀྱི་་ཤུགས་རྐྱེན་ཡོད་པ་འདོད་ཀྱི་ཡོད། གནས་ཚུལ་འདིར་བདེན་ཁ་ཇི་ཡོད་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཤོད་མི་ཐུབ་ཀྱང་། ཁོང་དང་ནང་ཆོས་བར་འབྲེལ་བ་བསྟུད་མར་བྱུང་མྱོང་བ་དང་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པ་མངོན་གསལ་ཡིན། དེ་ཡང་ཁོང་དང་ནང་ཆོས་བར་འབྲེལ་བའི་བྱུང་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི་ཁོང་གི་བློ་ཐུབ་ཀྱི་གྲོགས་པོཇོ་སིབ་ཧུཀར་ལ་ཐུག་ཡོད། དེ་ཡང་སྐུ་ཞབས་ཧུཀར་ནི་ཌར་ཝིན་གྱི་བློ་མཐུན་གྲོགས་པོ་ཡིན་པ་དང་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ཉམས་ཞིབ་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། སྤྱི་ལོ་༡༨༤༧ ལོར་ཁོང་དབྱིན་ལེན་ནས་ཕྱིར་ཐོན་གྱིས་ཧི་མ་ལ་ཡི་རི་རྒྱུད་ཕྱོགས་སུ་སྐྱོད་པ་དང་ཁོང་ནི་ཧི་མ་ལ་ཡི་རི་བརྒྱུད་ནས་ཉམས་ཞིབ་ཆེད་རྩི་ཤིང་མཁོ་བསྡུ་བྱེད་མཁན་གྱི་ཡོ་རོབ་པ་ཐོག་མ་དེ་ཆགས་ཡོད། སྤྱི་ལོ་ ༡༨༤༨ ལོའི་ཟླ་བ་ ༡ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ཀ་ལི་ཀ་ཏར་འབྱོར་བ་དང་དེ་ནས་སི་ལི་གུ་རི་སོགས་ཀྱི་ས་གནས་རྒྱུད་ཟླ་ ༤ ཚེས་༡༦ ཉིན་རྡོར་རྗེ་གླིང་དུ་འབྱོར་ཡོད། དེ་ནས་བཟུང་ལོ་གཉིས་ཙམ་གྱི་རིང་བོད་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་དང་རྒྱ་གར་གྱི་བྱང་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་ཧི་མ་ལ་ཡི་རི་རྒྱུད་དུ་རྩི་ཤིང་དང་སྲོག་ཆགས་རིགས་ལ་ཉམས་ཞིབ་དང་དེ་དག་ཐོ་འགོད་བྱས་ནས་རྗེས་སུ་ཧི་མ་ལ་ཡི་དུས་དེབ་ཞེས་པའི་དེབ་ཞིག་ཀྱང་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད། མ་ཟད་སྡོད་ཡུན་དེའི་རིང་རང་གི་གྲོགས་པོ་ཌར་ཝིན་དང་འབྲེལ་མཐུད་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་གིས་རྟོག་ཞིབ་བྱུང་བའི་ཁོར་ཡུག་དང་སྲོག་ཆགས། དེ་བཞིན་ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས་སོགས་འཁོད་པའི་འཕྲིན་ཡིག་རྒྱུན་མར་བཏང་ཡོད། དེར་བརྟེན་སྐབས་དེ་དུས་ནས་བོད་དང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་སྐོར་ཌར་ཝིན་ལ་ངོ་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་པ་སྨྲོས་མེད་མ་ཟད་རྗེས་སོར་དབྱིན་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་འཁོར་མཚམས་གནས་ཚུལ་དེ་དག་སྐོར་བཀའ་མོལ་ཞིབ་ཚགས་བྱུང་ཡོད་ངེས་རེད།
དེ་བཞིན་ཌར་ཝིན་གྱི་བཟའ་ཟླ་ཨི་མཱ་ལགས་ཀྱང་ཆོས་སེམས་དང་བྱམས་བརྩེའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་དང་ཌར་ཝིན་ནད་མནར་རིང་ནད་གཡོག་འཐུས་ཤོར་མེད་པ་བྱས་ཡོད། སྤྱིར་མོ་རང་གི་དད་པ་བྱེད་ཡུལ་ཕ་མེས་ནས་གོམས་འདྲིས་ཡོད་པའི་ཡེ་ཤུ་ཆོས་ལུགས་ཡིན་ཡང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ལ་ཡང་རྒྱུས་མངའ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་མངོན་གསལ་ཞིག་ནི་མོ་རང་གི་ཚ་བོ་གཤིས་སྤྱོད་འཇམ་པ་ཞིག་གི་མིང་དུ་རྩ་ཆེའི་བླ་མ་ (Grand Lama) ཞེས་བཏགས་ཡོད། གཞན་ཡང་སྐབས་དེའི་ནུབ་ཕྱོགས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་སྐོར་ཤེས་མཁན་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ཉུང་ཡིན་པ་དང་བོད་དང་བོད་མིའི་རིག་གཞུང་ཐད་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་བཟོས་བཤད་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཡོད་པས་སྐུ་ཞབས་ཧུཀར་ལྟ་བུ་བོད་དང་བོད་མི་དངོས་སུ་མཐོང་མྱོང་མཁན་ཞིག་གིས་བོད་ཀྱི་སྐོར་རང་གི་ཚན་རིག་པའི་གྲོགས་པོ་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་ མི་བྱེད་པ་མི་སྲིད་ལ་ཚན་རིག་པ་ཞིག་གིས་ཀྱང་དེའི་སྐོར་རང་གི་གྲོགས་པོར་མི་འདྲི་བ་དེ་བས་མི་སྲིད། དེས་ན་ཌར་ཝིན་གྱི་བོད་དང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པ་རྟགས་དང་ཚད་མས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་རྣམ་བཞག་གསར་གཏོད་བྱེད་པར་ཁོང་གི་བསམ་བློའི་ཐོག་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཇི་ཙམ་བྱུང་མིན་ཤོད་རྒྱུ་དཀའ་མོ་ཡིན་ལ་དེའི་ཐད་ཁོང་རང་གིས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་པ་དམིགས་བསལ་མཐོང་རྒྱུ་མེད།

རྒྱབ་ལྗོངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ།

སྤྱིར་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་བསམ་ཚུལ་ཁ་ཤས་སྔར་ཨེ་རི་སི་ཊོ་ཊལ་གྱི་སྐབས་ནས་ཡོད་བསྡད་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་བཞིན་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ནང་དཀོན་མཆོག་གྱིས་འཇིག་རྟེན་བཀོད་ཚུལ་ཐད་ལ་ཡང་ལྟ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་བྱུང་ཡོད། ཡེ་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱི་སྔོན་དུ་བྱུང་བའི་གྷེ་རེག་ལྟ་གྲུབ་མཁན་ཁག་གཅིག་གི་འདོད་ཚུལ་ལ་མི་ནི་ཆུ་ནང་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ལས་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་བ་དང་། དེ་ཡང་ཐོག་མར་རྩི་ཤིང་རྣམས་བྱུང་བ་དང་རིམ་བཞིན་སེམས་ཅན་རྣམས་བྱུང་བར་འདོད་ཀྱི་ཡོད། སེམས་ཅན་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་དུ་དབང་པོ་དང་ཡན་ལག་རྣམས་བྱུང་བ་དང་དེ་དག་རིམ་བཞིན་གཅིག་དུ་འདུས་ནས་ཡ་མཚན་པའི་སྲོག་ཆགས་འདི་རིགས་བྱུང་བར་འདོད་ཀྱི་ཡོད། དེས་ན། ཌར་ཝིན་གྱི་སྔོན་དུ་འཕེལ་འགྱུར་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པ་དང་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ལྟ་གྲུབ་འཛིན་མཁན་ཡོད་ཀྱང་ཡོངས་གྲགས་སུ་དེང་དུས་ཤོད་བཞིན་པའི་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ལྟ་གྲུབ་ནི་ཁོང་གིས་གསར་གཏོད་བྱས་པ་དང་རིག་པའི་རྩ་བ་ཁོང་ལ་ཐུག་ཡོད། ཁ་གསལ་ཆེད་ཁོང་གི་བཤད་པའི་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་རྣམ་བཞག་ལ་ཌར་ཝིན་ལུགས་ཀྱི་འཕེལ་འགྱུར་ ཟེར་གྱི་ཡོད།
འགྲོ་བ་མིར་ལྟ་ཚུལ།

ཁོང་གིས་བྲིས་གནང་བའི་དཔེ་དེབ་གཞན་ཞིག་ནི་མི་རིགས་བྱུང་ཚུལ་ (The Descent of Man) ཞེས་པ་དེ་ཡིན། ཁོང་གི་དགོངས་པར་འགྲོ་བ་མི་ཞེས་པ་འདི་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན་སྤྱི་མཚུངས་ལྟར་མེས་པོ་གཅིག་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་འདོད་ཀྱི་མེད། མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་བའི་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་རང་གི་ཁོར་ཡུག་ནང་འཚོ་གནས་བྱེད་ཐུབ་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་རེ་ཡོད་པ་ལས་འགྲོ་བ་མིར་མཚོན་ན་ཀླད་པའི་རིག་སྟོབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་འདི་ཡིན།

སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མེས་པོ་གཅིག་ཡིན་རུང་འཕེལ་རིམ་ཁྲོད་ལྗོན་ཤིང་གི་ཡལ་ག་བཞིན་རིམ་གྱིས་ཁ་གྱེས་པ་རེད། དེར་བརྟེན་མེས་པོ་གཅིག་ལས་བྱུང་ཡང་ནང་ཁུལ་གྱི་འབྲེལ་བའི་བར་ཐག་མི་འདྲ་བ་ཡིན་པས་ནང་གསེས་སྡེ་ཚན་མང་དག་ཞིག་བྱུང་ཡོད། མི་དང་རིགས་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བའི་སྲོགས་ཆགས་སྤྲ་དང་སྤྲེའུའི་རིགས་ལ་ཆེས་མཐོའི་སེམས་ཅན་ཟེར་ལ། དམའ་རིམ་སེམས་ཅན་གཞན་དང་སྡུར་ན་རིགས་སྟོབས་བ་ཆེ་ཡོད་པས་མིང་གི་དབྱེ་བ་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་རེད། ང་ཚོ་དང་རིགས་ཉེ་ཤོས་ནི་ཅིམ་པན་ཛི་ (Chim­panzee) དང་དེ་ནས་མི་རྒོད་སོགས་ཡིན། སྐབས་རེ་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་ལ་གོ་བ་ཚུལ་བཞིན་མ་ལོན་པའི་སྐྱེ་བོ་འགས་མི་རྣམས་སྤྲ་རིགས་ལས་བྱུང་ཚུལ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་དེ་ནི་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་མ་ཤེས་པའམ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་སྟངས་མ་འགྲིག་པ་ཞིག་ཡིན། དངོས་ཡོད་ནི་མི་དང་སྤྲ་རིགས་མེས་པོ་གཅིག་ལས་བྱུང་བའམ་མི་དང་སྤྲ་རིགས་ཀྱི་མེས་པོའི་བར་ཐག་ཉེ་ཤོས་ཡིན་པ་ཤོད་དགོས། མདོར་ན། འགྲོ་བ་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་རྩལ་ཇི་ལྟར་ཆེ་ཡང༌། དེ་ནི་རྟ་ལ་བང་གི་རྩལ་དང༌། གཡག་ལ་ཤེད་ཀྱི་རྩལ་དང༌། རྒོད་ལ་འཕུར་གྱི་རྩལ་ཡོད་པ་ལྟར་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་གི་ཐོག་ནས་བྱུང་བའི་རྩལ་ཞིག་ལས་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད་པར་འདོད་ཅིང། ཁྱད་ཆོས་འདི་ཐམས་ཅད་འཚོ་གནས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་ཙམ་ལས་ལྐོག་འགྱུར་གྱི་གནས་ཚུལ་གཞན་མེད་པ་འདོད་ཀྱི་ཡོད།
ཚད་རྡུལ་དངོས་ཁམས་རིག་པ། ༢༠༡༨
ཚན་རིག་གི་ལྟ་གྲུབ། ༢༠༡༧

༺ དཔར་སྐྲུན་དག་དབང་། © 2014 www.scienceintibetan.org དྲ་ཚིགས་བཟོ་མཁན། བསོད་ནམས་ཟླ་བ།