ཚན་རིག་སྣེ་ཁྲིད་རུ་ཁག་གསུམ་པའི་ཟབ་སྦྱོང་ཐེངས་གསུམ་པ།

མངལ་གནས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ།


ཟླ་མཚན་རྗེས་ཀྱི་བདུན་ཕྲག་གཉིས་པ། ༼ཁམས་འདྲེས་སྦྱོར་གྱི་གནས་སྐབས།༽


འདི་ནི་མའི་བསམ་བསེའུ་ནས་སྒོ་ངའམ་ཁམས་དམར་པོ་གློད་པའི་དུས་ཡིན་སྟབས་ཁམས་འདྲེས་སྦྱོར་གྱི་སྐབས་ཡིན། ཁམས་དཀར་དམར་འདྲེས་ནས་གོང་བུ་གཅིག་འགྲུབ། འདིར་ཨིན་སྐད་ནང་རྫ་ཡི་གོ་ཊ་ Zygote ཟེར་བ་དང་ཕྲ་ཕུང་ཉིང་གྱེས་ཀྱི་སྐྱེ་འཕེལ་བྱེད་འགོ་འཛུགས། གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཕུང་ཚོགས་དེ་མའི་མངལ་ལྤགས་སྟེང་འབྱར།

བདུན་ཕྲག་གསུམ་པ།

མངལ་གནས་སུ་ཡོད་པའི་ཕུང་ཚོགས་ཀྱི་གོང་བུ་འདིར་སྦྲུམ་སྲིང་ཟེར་། འདི་དང་མའི་མངལ་ལྤགས་བར་མཐུད་སྦྱོར་ལེགས་སུ་ཕྱིན་ནས་མཐར་ལྟེ་ཐག་དང་ལྟེ་ཐག་མཐུད་སའི་མངལ་ལྤགས་ཀྱི་གནས་འབྱུང། སྦྲུམ་སྲིང་གནས་སའི་ཤ་ཐུམ་འབྱུང། སྦྲུམ་སྲིང་གི་དབྱིབས་ལེབ་མོར་གྱུར་ནས་སྦྲུམ་སྲིང་སྡེར་མ་ embronic disc ཞེས་པ་འབྱུང།


བདུན་ཕྲག་བཞི་པ།

སྦྲུམ་སྲིང་སྡེར་མའི་དབུས་སུ་སྒལ་ཐིག་ཅེས་པའི་ཕྲ་ཕུང་གི་ཚོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་། ཕུང་ཚོགས་འདི་ལས་རྗེས་སོར་སྒལ་ཚིག་དང་ཀླད་པ་འབྱུང། སྙིང་གི་རྨང་གཞིའི་བུ་གུ་གྲུབ་འགོ་འཛུགས།

བདུན་ཕྲག་ལྔ་པ།

ད་ཆ་སྦྲུམ་སྲིང་གི་རིང་ཚད་མི་ལི་མི་ཊར་བཞི་དང་རིམ་བཞིན་དབྱིབས་གུག་ནས་ཟོ་ར་ལྟར་འགྱུར། སྙིང་འཕར་འགུལ་བྱེད་འགོ་འཛུགས། ངོ་གདོང་དང་མཇིང་པ། རྣ་བ། མཆིན་པ། གློ་བ། འཚེར་པ། མཁྲི་ཁུའི་སྣོད་སོགས་ཀྱི་རྨང་གཞི་གྲུབ་འགོ་འཛུགས། ལག་པའི་འབུར་དང་མཇུག་མ་སོགས་མཐོང་ཐུབ། གཅིན་ལམ་དང་གཤང་ལམ་ཐ་དད་འགྱུར་ལ་ཁ་ཡི་རྗེས་དོད།


བདུན་ཕྲག་དྲུག་པ།

སྦྲུམ་སྲིང་གི་རིང་ཚད་མི་ལི་མི་ཊར་བརྒྱད་ཡིན། མིག་དང་རྣ་བ་འབྱུང་། ཀླད་པའི་གོང་བུ་དེ་བཞིན་སྡེ་ཚན་ལྔར་འགྱུར། རྐང་པའི་འབུར་དོད་འགོ་འཛུགས། གདོད་མའི་ཁྲག་རྩ་ནང་ཁྲག་གི་འཁོར་སྐྱོད་བྱེད་འགོ་འཛུགས།

བདུན་ཕྲག་བདུན་པ།

སྦྲུམ་སྲིང་གི་རིང་ཚད་མི་ལི་མི་ཊར་བཅུ་གསུམ་ཡིན། གློ་བའི་ཕྲ་ཕུང་དངོས་སུ་སྐྱེ་འགོ་འཛུགས། རྐང་ལག་གི་འབུར་སོ་སོའི་དབྱིབས་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་ཐུབ་པ་བཅས།


བདུན་ཕྲག་བརྒྱད་པ།

སྦྲུམ་སྲིང་གི་རིང་ཚད་མི་ལི་མི་ཊར་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན། ནུ་འབུར་དོད་པ་དང་སྐྲའི་རྨང་གཞི་འབྱུང་། ལག་གི་གྲུ་མོ་དང་མཛུབ་མོའི་རྗེས་དོད་པ་མཐོང་ཐུབ། གློག་པར་ནང་རྐང་ལག་གཡོ་འགུལ་བྱེད་པ་མཐོང་སྲིད། གལ་ཆེའི་དོན་སྙིང་ཕལ་ཆེ་བ་གྲུབ་འགོ་ཚུགས་ཟིན། བདུན་ཕྲག་བརྒྱད་པ་ནས་བཟུང་མའི་མངལ་ནས་ཕྱིར་མ་འཐོན་བར་འཕེལ་རྒྱས་བྱེད་བཞིན་པའི་སྲོག་ཆགས་དེར་མངལ་གནས་ foetus ཟེར་གྱི་ཡོད། གནས་སྐབས་འདི་བར་ཕྲུ་གུའི་ཡན་ལག་དང་དོན་སྙིང་སོགས་མ་གཞི་གྲུབ་དུས་ཡིན་པས་རིམ་པ་དེར་སྦྲུམ་སྲིང་ཟེར་བ་དང་གནས་སྐབས་འདི་ནས་ཕྲུ་གུའི་ཁྱད་ཆོས་ཕལ་ཆེ་བ་གྲུབ་ཟིན་ནས་དེ་དག་འཕེལ་རྒྱས་དང་བསྲ་བརྟན་བྱེད་པའི་དུས་ཡིན་སྟབས་རིམ་པ་འདིར་མངལ་གནས་ཀྱི་རིམ་པ་ཞེས་འཕེལ་རིམ་གྱི་སྡེ་ཚན་གཉིས་སུུ་དབྱེས་ཡོད། ཡུལ་གྲུ་མང་པོ་ཞིག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་མངལ་གནས་ཀྱི་དུས་ཚོད་ཟིན་པའམ་བདུན་ཕྲག་བརྒྱད་པའི་རྗེས་སུ་ཕྲུ་གུ་མེད་པ་བཟོ་མི་ཆོག་ཀྱང་ཡུལ་ལུང་གཞན་དུ་བདུན་ཕྲག་ཉི་ཤུའི་རྗེས་མངལ་གནས་གསོད་མི་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་ཡོད།


བདུན་ཕྲག་དགུ་པ།

མངལ་གནས་ཀྱི་རིང་ཚད་མི་ལི་མི་ཊར་སུམ་ཅུ་ཡིན། རྒྱུ་མ་རང་འཁོར་བྱེད་འགོ་འཛུགས། ངོ་གདོང་གི་རྣམ་པ་གསལ་དུ་འགྲོ། མིག་ལྤགས་འབྱུང་བ་དང། ཕྱི་རྣའི་རྟགས་དོད།

བདུན་ཕྲག་བཅུ་ནས་བཅུ་གསུམ་བར།

མངལ་གནས་ཀྱི་རིང་ཚད་སེན་ཊི་མི་ཊར་བརྒྱད་དང་། ལུས་ཕུང་སྤྱིའི་ཆེ་ཚད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་ལྔ་བཅུ་མགོ་བོ་ཡིན། མིག་ལྤགས་ཁ་ཟུམ་པ་དང་བདུན་ཕྲག་རྩ་བརྒྱད་བར་ཁ་མི་ཕྱེ། རྐང་ལག་རིང་ལ་ཕྲ་བའི་ཐོག་ལག་མཛུབ་རྐྱང་སྐུམ་གྱིས་ཁུ་ཚུར་སྡམ་ཐུབ། མཚན་མ་དོད་ནས་ཕོ་མོའི་དབྱེ་བ་འབྱེད་ཐུབ། མཆིན་པའི་ནང་ཁྲག་གི་ཕྲ་ཕུང་དམར་པོ་སྐྲུན་འགོ་འཛུགས།


བདུན་ཕྲག་བཅུ་བཞི་ནས་བཅུ་བདུན།


མངལ་གནས་གྱི་རིང་ཚད་སེན་ཊི་མི་ཊར་བཅོ་ལྔ་ཡིན། མགོ་ཐོག་བ་སྤུ་ཕྲ་མོ་སྐྱེ་འགོ་འཛུགས། ཤ་རྒྱུས་ཕྲ་ཕུང་མུ་མཐུད་སྐྱེ་འཕེལ་དང་རུས་སྒྲོམ་བསྲ་རུ་འགྲོ་བས་འགུལ་སྐྱོད་མང་དུ་བྱེད། ཁས་ནུ་བ་དང་འཇིབ་པའི་ཚུལ་བྱེད་ཐུབ། མཆིན་པ་དང་མཆིན་ཁྲིས་གཤེར་ཁུའི་རིགས་གློད་གཏོང་བྱེད་འགོ་འཛུགས་པ་བཅས་ཡིན།

བདུན་ཕྲག་ཉི་ཤུ་པ།

མངལ་གནས་གྱི་རིང་ཚད་སེན་ཊི་མི་ཊར་ཉི་ཤུ་ཡིན། ལུས་ཧྲིལ་པོར་བ་སྤུ་ཕྲ་མོ་སྐྱེ། མིག་སྤུ་དང་རྫི་མ་འབྱུང་། རྐང་ལག་གི་མཛུབ་མོར་སེན་མོ་དོད་འགོ་འཛུགས། ཤ་རྒྱུས་འཕེལ་སྐྱེད་ཆེ་བས་རྐང་ལག་མང་དུ་འགུལ་བ་དང་མངལ་གནས་འགུལ་བ་མས་ཚོར་ཐུབ། སེ་ཊེ་ཐོ་སི་ཀོབ་འཕྲུལ་ཆས་རྒྱུད་མངལ་གནས་ཀྱི་སྙིང་གི་འཕར་སྒྲ་ཐོས་ཐུབ།

བདུན་ཕྲག་རྩ་བཞི།

མངལ་གནས་ཀྱི་རིང་ཚད་སེན་ཊི་མི་ཊར་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་ལྗིད་ཚད་གྷ་རམ་བདུན་བརྒྱ་ལྷག་ཡིན། མིག་གི་ཆ་ཤས་མཐའ་དག་གྲུབ་ཟིན། རྐང་ལག་གི་མཛུབ་རིས་ (finger prints) དོད་འགོ་འཛུགས། གློ་བའི་ནང་དབུགས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་ཚོགས་རླུང་ཁུག alveoli ཞེས་པ་སྐྱེ་འཕེལ་བྱེད་འགོ་འཛུགས་པ་བཅས་བྱེད།


བདུན་ཕྲག་རྩ་བརྒྱད།

མངལ་གནས་ཀྱི་རིང་ཚད་སེན་ཊི་མི་ཊར་སུམ་ཅུ་སོ་བརྒྱད་ཙམ་དང་ལྗིིད་ཚད་ཀི་ལོ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་ཡིན། ལུས་ཀྱི་བྱེད་ལས་འགའ་ཞིག་སྟངས་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་པའི་དབང་རྩའི་མ་ལག་གྲུབ་ཟིན། མིག་གདངས་བཙུམ་བྱེད་ཐུབ། རྣ་འབྲུག་གམ་རྣ་བའི་དུང་འཁྱིལ་གྲུབ་ཟིན་ཡང་རྣ་བའི་དབང་པོ་ཆ་ཚང་རྗོགས་པར་སྐྱེ་བ་ལ་ཕྲུ་གུ་སྐྱེས་ཟིན་ནས་ལོ་ངོ་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཙམ་འགོར་གྱི་ཡོད། སྐབས་འདིར་ཕྲུ་གུ་སྐྱེས་ན་གསོན་འཚོ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་སྲིད་ཀྱང་སྐྱེ་དུས་རན་མེད་པས་ཉེན་ཚབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ།

བདུན་ཕྲག་སོ་དྲུག་པ།

མངལ་གནས་ཀྱི་ཆེ་ཚད་སེན་ཊི་མི་ཊར་བཞི་བཅུ་ལྷག་དང་ལྗིད་ཚད་ཀི་ལོ་གཉིས་དང་ཕྱེད་ཙམ་ཡིན། ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་རྣམས་རིམ་བཞིན་ཡལ་འགོ་འཛུགས། ལུས་པོའི་ནང་ཚིལ་ལུ་སྐྱེད་སྐྲུན་བྱེད། སྐབས་འདིར་ཕྲུ་གུ་བཙས་ན་འཚོ་གནས་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ ཆེ་ཡང་སྐྱེ་དུས་ད་དུང་རན་མེད་པས་སྨན་ཁང་གི་མཐུན་སྦྱོར་དགོས་སྲིད།


བདུན་ཕྲག་སོ་བདུན་ནས་བཞི་བཅུ།

མངལ་གནས་ཀྱི་དུས་ཡུན་རྫོགས་ཟིན། དཔུང་པ་དང་ཕྲག་པ་ལས་གཞན་པའི་ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་ཕལ་ཆེ་བ་ཡལ་འགྲོ། དུས་ཡུན་འདིའི་རིང་ཕྲུ་གུ་སྐྱེས་ན་རྒྱུ་ལྡན་གྱི་སྐྱེ་ཡུན་ཡིན་པས་ཕྲུ་གུར་ཉེན་ཁ་ཆུང་ཤོས་ཡོད། བདུན་བཞི་བཅུ་ལས་བརྒལ་ན་མ་དང་ཕྲུ་གུ་གཉིས་ཀར་ཉེན་ཁ་ཡོད་པས་སྨན་ཁང་དུ་སྐྱོད་དགོས་པ་དང། སྦྲུམ་མའི་སྐབས་ཟས་བཅུད་དང་འཕྲོད་བསྟེན་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། ཕྲུ་གུ་བཙས་ནས་ཐོག་མའི་ལོ་གཉིས་ནི་ཆེས་གལ་གནད་ཆེ་བའི་དུས་ཡུན་དང་གཙོ་བོ་ཀླད་པ་དང་དབང་རྩའི་མ་ལག་འཚར་ལོང་བྱེད་པའི་དུས་ཡིན། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཀླད་པ་འཚར་ལོང་བྱེད་པའི་མྱུར་ཚད་དལ་དུུ་ཕྱིན་ཏེ་མཐར་ལོ་ན་རྩ་ལྔར་སོན་མཚམས་འཚར་ལོང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཟད་ཕྲ་ཕུང་རྣམས་ཉིན་རེ་བཞིན་ཤི་འགྲོ་བའི་གནས་སྟངས་ཡོང་གི་ཡོད། ཕྲུ་གུའི་ཟས་བཅུད་ཆེད་སྨན་པས་གང་གསུངས་དང་ལེན་དགོས་རྒྱུ་གལ་ཆེ་བ་དང་བྱུང་ན་ཟླ་བ་དྲུག་བར་མ་ཡི་འོ་མ་ཁོ་ན་ལས་ཁ་ཟས་གཞན་སྤྲོད་མི་ཉན་པ་བཅས་སོ།



མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་།


མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་།


མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ལས་བཟོས་པའི་ཀླད་པ།

ཉེ་དུས་ཚན་རིག་པ་ཚོས་མིའི་པགས་པའི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་བེད་སྤྱོད་བྱས་ནས་བརྟག་དཔྱད་ཁང་དུ་མིའི་ཀླད་པ་དང་འདྲ་བའི་གཟུགས་ཕུང་ཆུང་ངུ་ཞིག་སྐྱེ་འཕེལ་བྱེད་འཇུག་ཡོད། ཁོང་ཚོས་པགས་པའི་ཕྲ་ཕུང་ཞིག་བླངས་ནས་ཟླ་བ་བཅུ་ལྷག་ཟས་བཅུད་དང་ཚ་དྲོད་རན་པའི་ཁོར་ཡུག་འོག་འཚར་ལོངས་འཇུག་སྐབས་མཐར་ཚངས་ཐིག་ལ་མི་ལི་མི་ཊར་གསུམ་ལྷག་ཡོད་པའི་ཕུང་གྲུབ་ཀྱི་གོང་བུ་ཞིག་སྐྱེ་འཕེལ་བྱུང་བ་དང་རྒྱུན་ལྡན་མིའི་ཀླད་པ་བཞིན་གོང་བུ་འདིའི་ཆ་ཤས་ཕན་ཚུན་དབར་དབང་རྩས་མཐུད་ནས་གནས་ཡོད།

མངལ་གནས་སྐབས་སྦྲུམ་སྲིང་གི་ཀླད་པའི་འཚར་ལོངས་འབྱུང་བ་དང་དེ་ཡང་ལུས་ཕུང་སྤྱིའི་འཚར་ལོངས་ཀྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་ཕན་ཚུན་བརྡ་འཕྲིན་བརྗེ་ལེན་བྱེད་བཞིན་འཚར་ལོངས་འབྱུང་བ་དང་ལུས་ཕུང་སྤྱི་བཞིན་ཀླད་གནས་སོ་སོར་ནུས་པ་དང་ཁ་ཟས་སྐྱེལ་འདྲེན་ཆེད་ཁྲག་རྩའི་ཁེངས་ནས་ཡོད་ནའང་ད་ལྟའི་ཕུང་གྲུབ་ཀྱི་གོང་བུ་འདིའི་ནང་ཁྲག་རྩ་སོགས་གང་ཡང་མེད་པ་རེད། ཀླད་པ་དངོས་དང་གོང་བུ་འདི་གཉིས་བར་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོང་དོན་ནི་འཚར་ལོངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་མི་འདྲ་བ་དང་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐུལ་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཤོར་བས་ཡིན་ལུགས་ཤོད་བཞིན་ཡོད། ཚན་རིག་པ་ཚོས་དེ་སྔོན་མིག་དང་མཁལ་མ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལྔ་སྣོད་དྲུག་ཕལ་ཆེ་བ་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་སྤྱད་ནས་བརྟག་དཔྱད་ཁང་དུ་བཟོ་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་པ་དང་ད་ཆ་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ལས་མགོ་རྙོག་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པའི་ཀླད་པའི་གཟུགས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཀྱང་བཟོ་སྐྲུན་ཐུབ་ཡོད། འབྲེལ་ཡོད་ཚན་རིག་པ་ཚོས་ཟེར་དོན་ལྟར་ན། ཁོང་ཚོས་འདི་ལྟར་མིའི་ལུས་ཕུང་གི་ཆ་ཤས་འདེབས་ལས་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་རྗེས་སོར་དོན་སྙིང་སྐྱོན་ཤོར་བའི་མི་ལ་དེ་དག་གསར་བརྗེ་བྱས་པའི་ཐོག་ནས་ཕན་ཐོགས་ཡོང་བ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ལྟར་དོན་སྙིང་སོགས་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་རྣམས་དངོས་སུ་ཐབས་ལམ་འདིའི་ཐོག་ནས་བཟོ་སྐྲུན་གྱིས་མཐར་མིའི་ལུས་པོའི་ནང་བེད་སྤྱོད་དངོས་སུ་བྱེད་ཐུབ་པར་དུས་ཚོད་རིང་པོ་འགོར་རྒྱུ་མིན་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ་ཐབས་ལམ་འདིའི་ཐོག་ནས་འཕེལ་སྐྱེད་ཀྱི་དུས་སྐབས་དང་འབྲེལ་བའི་ནད་གཞི་མང་པོ་ཞིག་གི་རྩ་བ་ནས་འགོག་པ་དང་དེ་དག་གདོང་ལེན་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་རྙེད་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། མ་ཟད་རིགས་ལམ་ལྟར་བྱས་ན་དོན་ལྔ་སྣོད་དྲུག་སོགས་སྲོག་ཆགས་ཤིག་གི་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཙམ་མ་ཡིན་པར་སྲོག་ཆགས་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་སྐྲུན་ཐུབ་དགོས་པ་མ་ཟད། མ་འོངས་པའི་དུས་ཞིག་ན་དེ་ལྟར་དངོས་སུ་ཐུབ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

འོན་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་སྲོག་ཆགས་ཤིག་སྐྲུན་ཐུབ་པའི་དབང་དུ་གཏང་ནའང་སྤྱིར་བཟང་སྤྱོད་དང་ལྷག་པར་དུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་འགལ་མིན་ཐད་ཚན་རིག་དང་དེ་མིན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བགྲོ་གླེང་དང་རྩོད་པ་ལྷུག་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། ནང་པ་ཚོས་ངོས་ནས་བལྟས་ན་དེར་གནོད་ཚབས་ཆེ་བ་མཐོང་གི་མེད། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡང་ངེས་པར་དུ་ཕ་མ་གཉིས་ཚང་དགོས་པ་དང་དེ་ཡང་ཕ་མ་གཉིས་ལུས་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་ཡོང་དགོས་པའི་ངེས་པ་མེད་ལ། གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་གཅིག་ལས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་ཐུབ་པའི་ལུས་ཕུང་ཧྲིལ་པོ་ཞིག་བཟོ་ཐུབ་ན་དེ་ནི་རྒྱུན་ལྡན་ལྟར་སྲོག་ཆགས་ཤིག་གི་སྐྱེ་བ་བླངས་པ་ཡིན་པས་འགལ་ཟླ་ཆེ་བ་མེད་ཟེར་གྱི་ཡོད།


འོ་ན་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ཞེས་པ་གང་རེད་དམ་ཟེར་ན། སྤྱིར་ང་ཚོའི་ལུས་པོའི་ནང་ཕྲ་ཕུང་གི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ། དཔེར་ན། ཤ་རྒྱུས་ཀྱི་ཕྲ་ཕུང་དང་། དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་། རུས་པའི་ཕྲ་ཕུང་། པགས་པའི་ཕྲ་ཕུང་། ཁྲག་གི་ཕྲ་ཕུང་སོགས་ཡིན་ལ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་སོ་སོར་ཕྱེས་པའི་ཕྲ་ཕུང་སྟེ། རང་གི་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྲ་ཕུང་ཁོ་ན་ལས་ཕྲ་ཕུང་གཞན་སྐྱེ་སྲིང་ཐུབ་ཀྱི་མེད། དེ་ནི་ཤ་རྒྱུས་ཀྱི་ཕྲ་ཕུང་ཞིག་ལས་ཤ་རྒྱུས་ཀྱི་ཕྲ་ཕུང་གསར་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ལས་དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་ལྟ་བུ་ཕྲ་ཕུང་རིགས་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད། འོན་ཀྱང་ཕྲ་ཕུང་གི་རིགས་འདི་དག་ཚང་མ་ཐོག་མར་ཕ་མའི་ཁམས་དཀར་དམར་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྲ་ཕུང་ཁེར་རྐྱང་གཅིག་ནས་བྱུང་ཡོད། དེར་བརྟེན་མངལ་གནས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཐོག་མར་དོན་ལྔ་སྣོད་དྲུག་སོགས་དབང་པོ་དང་ཡན་ལག་གང་ཡང་མ་དོད་པའི་ཤ་གོང་ཞིག་ལས་མེད་པ་དང་དེའི་གྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཕྲ་ཕུང་མཐའ་དག་མ་འོངས་པར་པགས་པ་དང་དབང་རྩ་སོགས་ཀྱི་ཕྲ་ཕུང་གི་རིགས་གང་ཡང་འགྱུར་བའམ་རིགས་གང་གི་ཡང་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྲ་ཕུང་ལ་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ཞེས་ཟེར་གྱི་ཡོད། མདོར་ན་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ཞེས་པ་ནི་དབང་རྩ་དང་ཤ་རྒྱུས་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་སོ་སོར་མ་ཕྱེས་པའི་རྒྱུ་གཞིའི་ཕྲ་ཕུང་དེར་ཟེར་བ་དང་། ཁོར་ཡུག་དང་སྐུལ་རྐྱེན་འདྲ་མིན་འོག་གོང་འཁོད་ཕྲ་ཕུང་གི་རིགས་གང་ཡང་འགྱུར་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཞིག་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། སྤྱིར་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ལ་རིགས་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་མངལ་གནས་སྐབས་ཀྱི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ལ་མངལ་གནས་ཀྱི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ཟེར་བ་དང་། དེ་མིན་ནར་སོན་གྱི་མིའི་ལུས་པོའི་ནང་དུ་ཡང་རུས་རྐང་སོགས་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་འདྲ་མིན་ནང་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་རྙེད་ཐུབ། མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ལ་ཚང་དགོས་པའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་གཉིས་ནི་རང་ཉིད་བསྐྱར་སྐྲུན་དང་ཕྲ་ཕུང་རིགས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་དགོས་པ་གཉིས་ཡིན། མ་རྐང་ཡིན་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཚང་བ་གང་ཞིག་ལ་ཕྲ་ཕུང་རིགས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ལ་ཚད་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་སྟེ། དཔེར་ན། མངལ་སྦྲུམ་སྐབས་ཀྱི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ང་ཚོའི་ལུས་ཕུང་ནང་ཡོད་པའི་ཕྲ་ཕུང་གི་རིགས་གང་ཡང་འགྱུར་ཐུབ་ཀྱང་། དེ་མིན་ནར་སོན་མིའི་ལུས་པོའི་ནང་ཡོད་པའི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་འགའ་ཞིག་རང་དང་རིགས་ཉེ་བའི་ཕྲ་ཕུང་གི་རྣམ་པར་འགྱུར་ཐུབ་པ་ལས་བྱེད་ལས་རྩ་བ་ནས་ཐ་དད་ཡིན་པའི་ཕྲ་ཕུང་གི་རྣམ་པར་འགྱུར་མི་ཐུབ་པ་སོགས་ཚད་གཞི་འདྲ་མིན་ཡོད། ཚན་རིག་པས་མིའི་མངལ་སྦྲུམ་སྐབས་ཀྱི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ཐོག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ནས་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང། ཁོང་ཚོས་ཕྲ་ཕུང་དེ་རིགས་ལོགས་སུ་དབྱེས་ནས་སྐྱེ་འཕེལ་ཆེད་དམིགས་བསལ་ཡོ་ཆས་ཀྱང་བསྐྲུན་ཡོད། སྤྱིར་མིའི་མངལ་སྦྲུམ་སྐབས་ཀྱི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་འདིས་ཚབས་ཆེའི་ནད་རིགས་མང་པོར་བཅོས་ཐུབ་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ནའང་ད་ལྟའི་ཆར་ཉམས་ཞིབ་དེ་དག་ཐོག་མའི་གནས་སྐབས་སུ་ལྷག་ཡོད། འོན་ཀྱང་ལོ་མང་སྔོན་ནས་རྐང་མར་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་དེ་ཁྲག་གི་འབྲས་ནད་དང་ཁྲག་གི་ནད་རིགས་གཞན་མང་པོ་བཅོས་ཐབས་ཆེད་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད། རྐང་མར་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་ནང་ཁྲག་སྐྲུན་ཐུབ་པའི་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་དེ་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ཚན་རིག་པ་ཚོས་མ་རྐང་ཕྲ་ཕུང་རིགས་འདྲ་མིན་བེད་སྤྱོད་བྱས་ནས་ནད་རིགས་འདྲ་མིན་བཅོས་ཐུབ་མིན་ཐད་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

འཕེལ་འགྱུར་རྣམ་བཞག



སྐྱེ་དངོས་ཚན་རིག་ནང་སྙན་གྲགས་ཆེ་ཤོས་དང་རྩོད་གཞི་ཆེ་ཤོས་བྱུང་བའི་རྣམ་བཞག་ནི་ཕལ་ཆེར་སྐུ་ཞབས་ཌར་ཝིན་ལགས་ཀྱིས་གསར་གཏོད་མཛད་པའི་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་རྣམ་བཞག་ཟེར་བ་འདི་ཡིན། རྣམ་བཞག་འདི་གསར་གཏོད་བྱུང་ནས་ད་བར་མི་ལོ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཕྱིན་ཡོད་ནའང་ད་བར་འགལ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་རྙེད་མེད། རྣམ་བཞག་འདི་ནི་ས་ཡི་གོ་ལ་འདིའི་སྟེང་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་བའི་རྩི་ཤིང་དང་སེམས་ཅན་སོགས་སྐྱེ་ལྡན་གྱི་དངོས་པོ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཐོག་མར་ཐུན་མོང་གི་མེས་པོ་གཅིག་ནས་བྱུང་ལུགས་ཤོད་པའི་རྣམ་བཞག་ཅིག་ཡིན།
སྐུ་ཞབས་ཌར་ཝིན་ནི་དབྱིན་ཡུལ་དུ་འཚར་ལོངས་བྱུང་བའི་ཚན་རིག་པ་ཞིག་དང་ཉམས་ཞིབ་ཆེད་ས་གནས་མང་པོར་སྐོར་སྐྱོད་བྱེད་མྱོང་མཁན་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ལོ་ ༡༨༥༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཁོང་གིས་རིགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་སྐོར་(On the Origin of Spe­cies)ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་ཅིག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པ་དང། དེ་ནི་སྐྱེ་ལྡན་གྱི་འཕེལ་འགྱུར་རིག་པའི་ནང་འབུར་དུ་འཐོན་པའི་བྱས་རྗེས་ ཤིག་དང་སྐད་ཡིག་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་ཐོག་ནས་ཀྱང་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ཡིན། རྗེས་སུ་སྤྱི་ལོ་༡༨༧༢ ལོར་དེབ་འདིའི་དཔར་ཐེངས་དྲུག་པ་བསྐྲུན་པ་དང་སྐབས་དེར་དེབ་ཀྱི་ཡིག་བྱང་ལ་རིགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ (The Origin of Species)ཞེས་མིང་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད། ཁོང་གིས་བཤད་པའི་འཕེལ་འགྱུར་རྣམ་བཞག་གི་བསམ་ཚུལ་ཁུངས་གཏུགས་ས་དཔེ་དེབ་འདི་ཆགས་ཡོད། དཔེ་དེབ་འདིའི་ནང་གསར་གཏོད་བྱས་པའི་གྲུབ་དོན་ནི། སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྐྱེ་རབས་ཁྲོད་རང་འབྱུང་འདེམ་སྒྲུག་གི་རྒྱུད་རིམ་ཐོག་ནས་རིགས་འདྲ་མིན་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་ཚུལ་བཀོད་ཡོད་པ་དང༌། ཁོང་གིས་སྐྱེ་ལྡན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནང་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་བའི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་འདི་ཐོག་མར་མེས་པོ་གཅིག་ལས་རིམ་བཞིན་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་ལུགས་དཔང་རྟགས་དང་བཅས་པ་ཁ་གསལ་བཀོད་ཡོད། མེས་པོ་གཅིག་ནས་རིམ་གྱིས་འཕེལ་འགྱུར་ཕྱིན་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་དེ་སྐབས་དེའི་ཆབ་སྲིད་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་གང་གི་ནང་དུ་ཡང་རྩོད་གཞི་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བ་དང༌། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་འོག་ད་བར་ཕ་མེས་ནས་རྒྱུན་འཇགས་ཡོད་པའི་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོའི་རིགས་ལམ་དང་རྒྱབ་འགལ་ཆགས་ཡོད། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ནང་དུ་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡོད་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ཐམས་ཅད་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་དེ་དེ་བཞིན་དུ་བཀོད་ཡོད་པ་ཞིག་ལས་དུས་ཡུན་ཁྲོད་འགྱུར་བ་ཕྱིན་མེད་པར་འདོད་པ་མ་ཟད། ཁོང་ཚོར་མཚོན་ན་ཤིན་ཏུ་མཐོང་ཆེན་བྱེད་པའི་འགྲོ་བ་མི་རིགས་འདི་སྲོག་ཆགས་གཞན་ནས་བྱུང་
བའི་བསམ་ཚུལ་དེར་ཁས་ལེན་རྩ་བ་ནས་བྱེད་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད། དེ་བཞིན་སྐབས་དེའི་ཚན་རིག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཡང་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་ལྷ་ཁང་དང་འབྲེལ་བ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་ཁོང་གི་བསམ་ཚུལ་དེར་དགག་པ་བྱེད་མཁན་ཚོགས་སྡེ་དང་སྒྲིག་འཛུགས་སྣ་ཚོགས་ནས་བྱུང་ཡོད།
དེབ་འདིའི་ནང་ཁོང་གིས་མཁོ་སྒྲུབ་བྱས་པའི་དཔང་རྟགས་དེ་དག་ཆོས་དང་ཚན་རིག ལྟ་གྲུབ་སོགས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནས་བགྲོ་གླེང་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། འོན་ཀྱང་རིམ་བཞིན་ཆོས་དང་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ལ་བརྟེན་ནས་འགོག་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་ཇི་ཙམ་བྱུང་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ལྟ་གྲུབ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཇེ་མང་དུ་ཕྱིན་ནས་དེ་ཉིད་ཁུངས་ཇི་བཙན་དང་དཔང་རྟགས་ཇི་མང་རྙེད་པ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཚན་རིག་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་བྱུང་ཡོད། སྐྱེ་ལྡན་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མེས་པོ་གཅིག་ནས་བྱུང་བར་འདོད་པའི་རྣམ་བཞག་གི་དཔང་རྟགས་གཙོ་བོ་ཁག་ནི། གཅིག སེམས་ཅན་དང་རྩི་ཤིང་སོགས་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་བའི་སྐྱེ་ལྡན་འདི་དག་ཕྱིའི་རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་མངོན་ནའང་རིགས་རྫས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་འདི་ཐོག་ནས་བསམ་ན་ཤིན་ཏུ་འདྲ་མཚུངས་ཆགས་ཡོད། དཔེར་ན། མི་དང་ཤིང་ཏོག་ངང་ལག་ལྟ་བུའི་དབར་རིགས་རྫས་བརྒྱ་ཆ་བཞི་བཅུ་ཆ་ཡོངས་སུ་གཅིག་མཚུངས་ཆགས་ཡོད། དེ་བཞིན་མི་དང་སྤྲ་རིགས་དབར་ལ་རིགས་རྫས་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་གོ་བརྒྱད་ལྷག་གཅིག་མཚུངས་ཡིན། མི་ཕན་ཚུན་བར་ནང་མཚོན་ན་རིགས་རྫས་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་གོ་དགུ་དང་གྲངས་ཆུང་དགུ་ལྷག་གཅིག་པ་རེད། རིགས་རྫས་ཞེས་པ་ནི་ཕ་མ་ནས་བུ་བརྒྱུད་ནང་རྒྱུད་གཏོང་བྱེད་པའི་ཐུན་མིན་གྱི་འདུས་རྫས་ཤིག་དང་དེས་སེམས་ཅན་གང་དེའི་ལུས་ཕུང་གི་གྲུབ་ཚུལ་ཇི་འདྲ་ཡིན་མིན་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྐྱེ་ལྡན་གྱི་དངོས་པོ་ཚང་མར་རིགས་རྫས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་གཅིག་མཚུངས་ཡོང་དོན་དེ་སྔར་མེས་པོ་གཅིག་ནས་ཆད་པའི་སྤུན་མཆེད་ཡིན་པས་རེད་ཅེས་འཕེལ་འགྱུར་རྣམ་བཞག་གི་དཔང་རྟགས་དང་པོ་འདི་ཡིན། གཉིས། མངལ་གནས་སྐབས་སུ་སེམས་ཅན་ཚང་མའི་ཆགས་བཀོད་ཤིན་ཏུ་འདྲ་བོ་ཡོད་པ་འདི་རེད། མ་ཡི་མངལ་དུ་ཕྲུ་གུ་གྲུབ་ཙམ་ན་མངལ་གནས་དེ་དག་སེམས་ཅན་རིགས་ཇི་འདྲ་ཞིག་གི་མངལ་ནས་ཡིན་པ་ཤེས་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་མོ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་རིགས་རྫས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ཐོག་མ་མེད་པ་གཅིག་ནས་བྱུང་བས་ཡིན་པ་འདོད་ཀྱི་ཡོད། མེས་པོ་གཅིག་ནས་ཁ་བྲལ་སོང་རྗེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཁོར་ཡུག་འདྲ་མིན་དང་རྒྱུ་ལམ་འདྲ་མིན་བརྒྱུད་དགོས་པས་རང་གི་རིགས་རྫས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་ནས་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་བ་རེད། གསུམ། ས་འོག་གི་འགྱུར་ལྡོག་ཁག་ཡིན། ས་འོག་ནས་རྙེད་པའི་སྐྱེ་ལྡན་གྱི་འགྱུར་རྡོ་ཁག་ལ་བལྟས་ན་འདས་དུས་ཀྱི་སྐྱེ་ལྡན་རྣམས་ཕལ་ཆེ་བ་ད་ལྟ་ལས་ཐ་དད་དང་། དེ་ཡང་འགྱུར་རྡོའི་རིགས་དུས་ཡུན་སྔ་རྗེས་སུ་སྒྲིག་སྐབས་མེས་པོ་གཅིག་ནས་རིགས་རྒྱུན་ཐ་དད་ཅན་དུ་གྱུར་ཚུལ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད།
དེར་བརྟེན་ཌར་ཝིན་གྱིས་བཤད་པའི་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ལྟ་གྲུབ་འདི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་ཡང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཅིག་ཡིན་ལ། ལྟ་གྲུབ་འདིའི་སྤྱི་ཁོག་བསྡུས་ཙམ་གླེང་ན།
༡། སྨིན་པའི་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེ་འཕེལ་གྱི་ནུས་པ་ཡོད་པ་དང་རིགས་རྒྱུད་རྣམས་འཚོ་གནས་ཐུབ་ཚེ་རིགས་དེའི་གྲངས་
འབོར་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་གི་ཡོད། (མངོན་སུམ་ཚད་མ)
༢། རིགས་མཐུན་གྱི་གྲངས་འབོར་གཅིག་གི་ནང་སྒེར་སོ་སོར་མི་འདྲ་བའི་ཆ་གང་ཕྲན་བུ་ཡོད་པས་སྒེར་སོ་སོར་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཡོད། (མངོན་སུམ་ཚད་མ)
༣། ཁྱད་ཆོས་དེ་དག་ཕལ་ཆེ་བ་རང་གི་བུ་རྒྱུད་ནང་རྒྱུད་གཏོང་ཐུབ་ རུང་ཡིན། (མངོན་སུམ་ཚད་མ)
༤། ཁོར་ཡུག་གང་ཞིག་གི་ནང་རན་ཤོས་སམ་གོམས་འདྲིས་ཆེ་ཤོས་ཡོད་པའི་སྲོག་ཆགས་དེ་ཁོར་ཡུག་དེའི་ནང་འཚོ་གནས་ཐུབ་པའི་སྲིད་རུང་གི་ཆ་ཆེ་ཤོས་ཡོད་པ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་རིགས་རྒྱུད་སྐྱེད་སྲིང་ཐུབ་པའི་སྲིད་རུང་གི་ཆ་ཡང་ཆེ་ཤོས་ཡོད། ཁྱད་ཆོས་དེ་དག་རང་གི་བུ་རྒྱུད་ནང་མངོན་པ་དང་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་གི་ཐོག་ནས་ཁོར་ཡུག་དེའི་ནང་རིགས་དེའི་གྲངས་འབོར་མང་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན། (ཡང་དག་རྗེས་དཔག་ཚད་མ)
ཁོར་ཡུག་གཅིག་གི་ནང་སྲོག་ཆགས་ཇི་ཙམ་མང་བ་དེ་ཚོད་ཀྱི་འཚོ་གནས་ཆེད་འགྲན་རྩོད་ཆེ་བ་ཡོད་པ་དང་དེ་འདྲའི་རྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་ཁོར་ཡུག་དེའི་ནང་རན་ཤོས་དང་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་དེ་དག་འཚོ་གནས་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་གཞན་རྣམས་ཤི་ཟད་འགྲོ་བའི་ལྟ་ཚུལ་འདིར་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་ཟེར་གྱི་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་རང་འབྱུང་འདེམས་སྒྲུག་ལ་དབྱེ་བ་གཉིས་ཙམ་ཡོད་པ་ནི་མིས་བཟོས་དང་མིས་བཟོས་མ་ཡིན་པའི་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་བཅས་ཡིན། སྐབས་རེ་མིས་བཟོས་མ་ཡིན་པའི་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་ལ་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་ངོ་མ་ཟེར་གྱི་ཡོད། མིས་བཟོས་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་ཞེས་པ་ནི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གང་ཞིག་ཁོར་ཡུག་ནང་འཚོ་གནས་ཐུབ་པ་དང་དེའི་རིགས་རྒྱུད་སྐྱེ་འཕེལ་ཡོང་བ་ལ་མིས་སྟངས་འཛིན་བྱས་པ་ཞིག་ལ་ཟེར༌། དཔེར་ན། མིས་རང་གི་དགོས་མཁོ་ལ་བསམ་ནས་ཕྱུགས་རིགས་བྱེ་བྲག་ཅིག་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། མིས་བཟོས་མ་ཡིན་པའི་རང་འབྱུང་འདེམ་སྒྲུག་ནི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གང་ཞིག་ཁོར་ཡུག་ནང་འཚོ་གནས་ཐུབ་པར་མིས་སྟངས་འཛིན་དང་ཐེ་ཇུས་མེད་པ་ཞིག་ལ་ཟེར། འདི་ནི་རང་བྱུང་འདེམ་སྒྲུག་ངོ་མ་སྟེ། སྲོག་ཆགས་དེའི་རིགས་འཚོ་གནས་ཐུབ་མིན་དེ་སྲོག་ཆགས་དེ་རིགས་ཁོར་ཡུག་དེའི་ནང་རན་ཤོས་ཡིན་མིན་ལ་རག་ལས་ཡོད། སེམས་ཅན་གང་ཞིག་ཁོར་ཡུག་བྱེ་བྲག་ཅིག་གི་ནང་རན་ཤོས་ཡོང་བ་ལ་དེའི་སྤུ་ཁ་བཟང་ངན་དང་། གཟུགས་བོང་ཆེ་ཆུང་སོགས་སེམས་ཅན་རང་སྟེང་གི་ཁྱད་ཆོས་ཁོ་ནའི་ཐག་ཆོད་པ་ཞིག་མིན། དཔེར་ན། གནམ་གཤིས་ཤིན་ཏུ་གྲང་བའི་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ལྟ་བུའི་ནང་སྲོགས་
ཆགས་རིགས་གཡག་ལྟ་བུ་ས་མཐོའི་སྤུ་ཡོད་སེམས་ཅན་ཁོ་ན་གནས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ནང་གཡག་ལྟ་བུ་སྤུ་ཡོད་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྤུ་མེད་སེམས་ཅན་མ་ཧེ་ལྟ་བུ་ལས་རན་པའམ་འཐད་པ་ཡིན་པས་འཚོ་གནས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་མ་ཧེ་སོགས་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ནང་མ་རན་པའི་སྲོགས་ཆགས་རིགས་འཚོ་གནས་བྱེད་མི་ཐུབ། འདིར་གཡག་ནི་རང་བྱུང་གིས་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན། འདིར་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་གི་ཐོག་ནས་གཡག་འཚོ་གནས་ཐུབ་པ་དང་མ་ཧེ་འཚོ་གནས་མི་ཐུབ་པར་བདམས་པ་རེད། འོ་ན་སྲོགས་ཆགས་ཀྱི་རིགས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ཁོར་ཡུག་དེའི་ནང་འཚོ་གནས་ཐུབ་པ་དང་རན་ཤོས་ཡོང་དགོས་པའི་ཁྱད་ཆོས་དེ་དག་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་རེད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྲོག་ཆགས་དེའི་འཚོ་ཡུན་རིང་རྩོལ་སྒྲུབ་བྱས་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་མེས་པོའི་རིགས་རྫས་ནང་སྟེས་དབང་གི་འགྱུར་ལྡོག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། རིགས་རྗས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་ལྡན་དངོས་པོ་ཚོའི་ཁམས་དཀར་དམར་མཚོན་པའི་ཕྲ་ཕུང་ཚང་མའི་ནང་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་ཆོས་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་རྫས་རིགས་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མིང་ཡིན། ཕ་མའི་ཁུ་ཁྲག་བརྒྱུད་རྫས་རིགས་འདི་དག་རིགས་རྒྱུད་ཕྱི་མར་གཏོང་བ་དང་དེ་ལས་བུ་རྒྱུད་རྣམས་ཕ་མ་དང་རིགས་གཅིག་མཚུངས་ལས་ཐ་དད་དུ་མི་འགྱུར་བའི་སྟངས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་རིགས་རྫས་འདིར་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འགྱུར་བ་འགྲོ་ཐུབ་པ་དང་། དེ་ཡི་རྐྱེན་པས་སེམས་ཅན་ཚོའི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་ཆོས་འགྱུར་བ་དང་། ཁྱད་ཆོས་དེ་དག་ཁོར་ཡུག་སོ་སོའི་ནང་རན་མིན་གྱི་ཐོག་ནས་འཆི་གསོན་ཐག་གཅོད་ཡོང་གི་ཡོད། དཔེར་ན། བོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྤུ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སེམས་ཅན་རང་ཉིད་ཀྱི་རྩོལ་བ་བྱས་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་རང་གི་མེས་པོའི་རིགས་རྫས་ནང་སྟེས་དབང་སྟབས་ཁེལ་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་ནས་ལུས་ལ་སྤུ་ཡོད་པར་གྱུར་བ་དང་སྤུ་ཡོད་པ་དེ་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ནང་རན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་རང་བྱུང་གིས་འདེམས་སྒྲུག་བྱུང་བ་རེད། གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པ་བཞིན་རིགས་རྫས་ལ་འགྱུར་བ་གང་ཕྱིན་པ་དེ་བརྒྱུད་གཏོང་ཐུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡིན་པས་བུ་རྒྱུད་ཚ་རབས་ནང་རྣམ་པ་མངོན་མིན་ཇི་ལྟར་ཡང་རྒྱུན་འཇག་གནས་ཀྱི་ཡོད། རིགས་རྫས་འགྱུར་ལྡོག་སྐབས་འགྱུར་བ་ཚང་མ་ཁོར་ཡུག་དང་མཐུན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོང་བའི་ངེས་པ་མེད་ལ་དེ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་སྟེས་དབང་སྟབས་ཁེལ་ཁོ་ནའི་ཐོག་ནས་ཡོང་གི་ཡོད། གལ་ཏེ་འགྱུར་བ་དེ་དག་གནས་སའི་ཁོར་ཡུག་ནང་རན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་མ་ཡིན་ཚེ་སྲོག་ཆགས་རང་ཉིད་ཁོར་ཡུག་དེའི་ནང་གནས་མི་ཐུབ་པས་རང་གི་རིགས་རྒྱུད་སྤེལ་ཐུབ་ཀྱི་མེད། དེར་བརྟེན་ཚ་བའི་ལུང་པར་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ནང་དུ་ངེས་མེད་སྟེས་དབང་གི་འགྱུར་ལྡོག་རྐྱེན་པས་སྤུ་ཡོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཡོང་སྲིད་ཀྱང་ཁོར་ཡུག་དེའི་ནང་མ་རན་པའི་དབང་གིས་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་གི་ཐོག་ནས་སེམས་ཅན་དེ་རིགས་གནས་མ་ཐུབ་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ནང་དུ་སྟེས་དབང་སྟབས་ཁེལ་གྱི་ཐོག་ནས་འགྱུར་ལྡོག་གང་ཕྱིན་པ་དེ་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་དང་མཐུན་པ། དཔེར་ན། ལུས་ལ་སྤུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་མི་ཡོང་ཡང་སྤུ་མེད་པ་རྣམས་གནས་མ་ཐུབ་པ་དང་རང་བྱུང་གིས་འདེམས་སྒྲུག་མ་བྱས་པས་སྤུ་ཡོད་ཅན་ཁོ་ན་ལྷག་པ་རེད། 

ཌར་ཝིན་དང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ།

ཁ་ཅིག་གི་དགོངས་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མེས་པོ་གཅིག་ལས་བྱུང་བའམ་ཐམས་ཅད་འདྲ་མཉམ་དུ་འདོད་པའི་ཌར་ཝིན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་འདི་བཞིན་བོད་ཀྱི་ནང་པའམ་ནང་ཆོས་ཀྱི་་ཤུགས་རྐྱེན་ཡོད་པ་འདོད་ཀྱི་ཡོད། གནས་ཚུལ་འདིར་བདེན་ཁ་ཇི་ཡོད་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཤོད་མི་ཐུབ་ཀྱང་། ཁོང་དང་ནང་ཆོས་བར་འབྲེལ་བ་བསྟུད་མར་བྱུང་མྱོང་བ་དང་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པ་མངོན་གསལ་ཡིན། དེ་ཡང་ཁོང་དང་ནང་ཆོས་བར་འབྲེལ་བའི་བྱུང་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི་ཁོང་གི་བློ་ཐུབ་ཀྱི་གྲོགས་པོཇོ་སིབ་ཧུཀར་ལ་ཐུག་ཡོད། དེ་ཡང་སྐུ་ཞབས་ཧུཀར་ནི་ཌར་ཝིན་གྱི་བློ་མཐུན་གྲོགས་པོ་ཡིན་པ་དང་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ཉམས་ཞིབ་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། སྤྱི་ལོ་༡༨༤༧ ལོར་ཁོང་དབྱིན་ལེན་ནས་ཕྱིར་ཐོན་གྱིས་ཧི་མ་ལ་ཡི་རི་རྒྱུད་ཕྱོགས་སུ་སྐྱོད་པ་དང་ཁོང་ནི་ཧི་མ་ལ་ཡི་རི་བརྒྱུད་ནས་ཉམས་ཞིབ་ཆེད་རྩི་ཤིང་མཁོ་བསྡུ་བྱེད་མཁན་གྱི་ཡོ་རོབ་པ་ཐོག་མ་དེ་ཆགས་ཡོད། སྤྱི་ལོ་ ༡༨༤༨ ལོའི་ཟླ་བ་ ༡ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ཀ་ལི་ཀ་ཏར་འབྱོར་བ་དང་དེ་ནས་སི་ལི་གུ་རི་སོགས་ཀྱི་ས་གནས་རྒྱུད་ཟླ་ ༤ ཚེས་༡༦ ཉིན་རྡོར་རྗེ་གླིང་དུ་འབྱོར་ཡོད། དེ་ནས་བཟུང་ལོ་གཉིས་ཙམ་གྱི་རིང་བོད་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་དང་རྒྱ་གར་གྱི་བྱང་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་ཧི་མ་ལ་ཡི་རི་རྒྱུད་དུ་རྩི་ཤིང་དང་སྲོག་ཆགས་རིགས་ལ་ཉམས་ཞིབ་དང་དེ་དག་ཐོ་འགོད་བྱས་ནས་རྗེས་སུ་ཧི་མ་ལ་ཡི་དུས་དེབ་ཞེས་པའི་དེབ་ཞིག་ཀྱང་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད། མ་ཟད་སྡོད་ཡུན་དེའི་རིང་རང་གི་གྲོགས་པོ་ཌར་ཝིན་དང་འབྲེལ་མཐུད་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་གིས་རྟོག་ཞིབ་བྱུང་བའི་ཁོར་ཡུག་དང་སྲོག་ཆགས། དེ་བཞིན་ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས་སོགས་འཁོད་པའི་འཕྲིན་ཡིག་རྒྱུན་མར་བཏང་ཡོད། དེར་བརྟེན་སྐབས་དེ་དུས་ནས་བོད་དང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་སྐོར་ཌར་ཝིན་ལ་ངོ་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་པ་སྨྲོས་མེད་མ་ཟད་རྗེས་སོར་དབྱིན་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་འཁོར་མཚམས་གནས་ཚུལ་དེ་དག་སྐོར་བཀའ་མོལ་ཞིབ་ཚགས་བྱུང་ཡོད་ངེས་རེད།
དེ་བཞིན་ཌར་ཝིན་གྱི་བཟའ་ཟླ་ཨི་མཱ་ལགས་ཀྱང་ཆོས་སེམས་དང་བྱམས་བརྩེའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་དང་ཌར་ཝིན་ནད་མནར་རིང་ནད་གཡོག་འཐུས་ཤོར་མེད་པ་བྱས་ཡོད། སྤྱིར་མོ་རང་གི་དད་པ་བྱེད་ཡུལ་ཕ་མེས་ནས་གོམས་འདྲིས་ཡོད་པའི་ཡེ་ཤུ་ཆོས་ལུགས་ཡིན་ཡང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ལ་ཡང་རྒྱུས་མངའ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་མངོན་གསལ་ཞིག་ནི་མོ་རང་གི་ཚ་བོ་གཤིས་སྤྱོད་འཇམ་པ་ཞིག་གི་མིང་དུ་རྩ་ཆེའི་བླ་མ་ (Grand Lama) ཞེས་བཏགས་ཡོད། གཞན་ཡང་སྐབས་དེའི་ནུབ་ཕྱོགས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་སྐོར་ཤེས་མཁན་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ཉུང་ཡིན་པ་དང་བོད་དང་བོད་མིའི་རིག་གཞུང་ཐད་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་བཟོས་བཤད་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཡོད་པས་སྐུ་ཞབས་ཧུཀར་ལྟ་བུ་བོད་དང་བོད་མི་དངོས་སུ་མཐོང་མྱོང་མཁན་ཞིག་གིས་བོད་ཀྱི་སྐོར་རང་གི་ཚན་རིག་པའི་གྲོགས་པོ་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་ མི་བྱེད་པ་མི་སྲིད་ལ་ཚན་རིག་པ་ཞིག་གིས་ཀྱང་དེའི་སྐོར་རང་གི་གྲོགས་པོར་མི་འདྲི་བ་དེ་བས་མི་སྲིད། དེས་ན་ཌར་ཝིན་གྱི་བོད་དང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པ་རྟགས་དང་ཚད་མས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་རྣམ་བཞག་གསར་གཏོད་བྱེད་པར་ཁོང་གི་བསམ་བློའི་ཐོག་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཇི་ཙམ་བྱུང་མིན་ཤོད་རྒྱུ་དཀའ་མོ་ཡིན་ལ་དེའི་ཐད་ཁོང་རང་གིས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་པ་དམིགས་བསལ་མཐོང་རྒྱུ་མེད།

རྒྱབ་ལྗོངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ།

སྤྱིར་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་བསམ་ཚུལ་ཁ་ཤས་སྔར་ཨེ་རི་སི་ཊོ་ཊལ་གྱི་སྐབས་ནས་ཡོད་བསྡད་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་བཞིན་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ནང་དཀོན་མཆོག་གྱིས་འཇིག་རྟེན་བཀོད་ཚུལ་ཐད་ལ་ཡང་ལྟ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་བྱུང་ཡོད། ཡེ་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱི་སྔོན་དུ་བྱུང་བའི་གྷེ་རེག་ལྟ་གྲུབ་མཁན་ཁག་གཅིག་གི་འདོད་ཚུལ་ལ་མི་ནི་ཆུ་ནང་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ལས་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་བ་དང་། དེ་ཡང་ཐོག་མར་རྩི་ཤིང་རྣམས་བྱུང་བ་དང་རིམ་བཞིན་སེམས་ཅན་རྣམས་བྱུང་བར་འདོད་ཀྱི་ཡོད། སེམས་ཅན་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་དུ་དབང་པོ་དང་ཡན་ལག་རྣམས་བྱུང་བ་དང་དེ་དག་རིམ་བཞིན་གཅིག་དུ་འདུས་ནས་ཡ་མཚན་པའི་སྲོག་ཆགས་འདི་རིགས་བྱུང་བར་འདོད་ཀྱི་ཡོད། དེས་ན། ཌར་ཝིན་གྱི་སྔོན་དུ་འཕེལ་འགྱུར་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པ་དང་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ལྟ་གྲུབ་འཛིན་མཁན་ཡོད་ཀྱང་ཡོངས་གྲགས་སུ་དེང་དུས་ཤོད་བཞིན་པའི་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ལྟ་གྲུབ་ནི་ཁོང་གིས་གསར་གཏོད་བྱས་པ་དང་རིག་པའི་རྩ་བ་ཁོང་ལ་ཐུག་ཡོད། ཁ་གསལ་ཆེད་ཁོང་གི་བཤད་པའི་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་རྣམ་བཞག་ལ་ཌར་ཝིན་ལུགས་ཀྱི་འཕེལ་འགྱུར་ ཟེར་གྱི་ཡོད།
འགྲོ་བ་མིར་ལྟ་ཚུལ།

ཁོང་གིས་བྲིས་གནང་བའི་དཔེ་དེབ་གཞན་ཞིག་ནི་མི་རིགས་བྱུང་ཚུལ་ (The Descent of Man) ཞེས་པ་དེ་ཡིན། ཁོང་གི་དགོངས་པར་འགྲོ་བ་མི་ཞེས་པ་འདི་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན་སྤྱི་མཚུངས་ལྟར་མེས་པོ་གཅིག་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་འདོད་ཀྱི་མེད། མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་བའི་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་རང་གི་ཁོར་ཡུག་ནང་འཚོ་གནས་བྱེད་ཐུབ་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་རེ་ཡོད་པ་ལས་འགྲོ་བ་མིར་མཚོན་ན་ཀླད་པའི་རིག་སྟོབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་འདི་ཡིན།

སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མེས་པོ་གཅིག་ཡིན་རུང་འཕེལ་རིམ་ཁྲོད་ལྗོན་ཤིང་གི་ཡལ་ག་བཞིན་རིམ་གྱིས་ཁ་གྱེས་པ་རེད། དེར་བརྟེན་མེས་པོ་གཅིག་ལས་བྱུང་ཡང་ནང་ཁུལ་གྱི་འབྲེལ་བའི་བར་ཐག་མི་འདྲ་བ་ཡིན་པས་ནང་གསེས་སྡེ་ཚན་མང་དག་ཞིག་བྱུང་ཡོད། མི་དང་རིགས་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བའི་སྲོགས་ཆགས་སྤྲ་དང་སྤྲེའུའི་རིགས་ལ་ཆེས་མཐོའི་སེམས་ཅན་ཟེར་ལ། དམའ་རིམ་སེམས་ཅན་གཞན་དང་སྡུར་ན་རིགས་སྟོབས་བ་ཆེ་ཡོད་པས་མིང་གི་དབྱེ་བ་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་རེད། ང་ཚོ་དང་རིགས་ཉེ་ཤོས་ནི་ཅིམ་པན་ཛི་ (Chim­panzee) དང་དེ་ནས་མི་རྒོད་སོགས་ཡིན། སྐབས་རེ་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་ལ་གོ་བ་ཚུལ་བཞིན་མ་ལོན་པའི་སྐྱེ་བོ་འགས་མི་རྣམས་སྤྲ་རིགས་ལས་བྱུང་ཚུལ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་དེ་ནི་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་མ་ཤེས་པའམ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་སྟངས་མ་འགྲིག་པ་ཞིག་ཡིན། དངོས་ཡོད་ནི་མི་དང་སྤྲ་རིགས་མེས་པོ་གཅིག་ལས་བྱུང་བའམ་མི་དང་སྤྲ་རིགས་ཀྱི་མེས་པོའི་བར་ཐག་ཉེ་ཤོས་ཡིན་པ་ཤོད་དགོས། མདོར་ན། འགྲོ་བ་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་རྩལ་ཇི་ལྟར་ཆེ་ཡང༌། དེ་ནི་རྟ་ལ་བང་གི་རྩལ་དང༌། གཡག་ལ་ཤེད་ཀྱི་རྩལ་དང༌། རྒོད་ལ་འཕུར་གྱི་རྩལ་ཡོད་པ་ལྟར་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་རང་བྱུང་འདེམས་སྒྲུག་གི་ཐོག་ནས་བྱུང་བའི་རྩལ་ཞིག་ལས་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད་པར་འདོད་ཅིང། ཁྱད་ཆོས་འདི་ཐམས་ཅད་འཚོ་གནས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་ཙམ་ལས་ལྐོག་འགྱུར་གྱི་གནས་ཚུལ་གཞན་མེད་པ་འདོད་ཀྱི་ཡོད།

གྲོག་མ།


གྲོག་མ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་འབུ་སྲིན་གྱི་རིགས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གི་སྤྱི་མིང་དང་དེ་ལ་ནང་གསེས་ཀྱི་རིགས་འདྲ་མིན་ཡོད། གྲོག་མའི་རིགས་ཐམས་ཅད་སྤྱི་ཚོགས་སེམས་ཅན་ཡིན་པར་བརྟེན་ཁོང་ཚོས་མཉམ་རུབ་ཀྱིས་འཚོ་བ་བསྐྱལ་བ་ཡིན།
གྲོག་མའི་རིགས་ཕལ་ཆེ་བའི་ནང་ཕོ་ལ་ཚེ་ཡུལ་ཧྲིལ་པོར་གཤོག་པ་ཡོད་པ་དང་མོ་ལ་དང་ཐོག་གཤོག་པ་ཡོད་པ་གང་ཞིག་རྗེས་སོར་ཕོ་དང་ལུས་འབྲེལ་རྗེས་གཤོག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། གཤོག་པ་མེད་པའི་གྲོག་མ་ཁག་གཅིག་ཡོང་བ་དང་ཁོང་ཚོས་རིགས་རྒྱུད་སྐྱེ་འཕེལ་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་མི་ཐུབ་པར་མ་ནིང་ལྟ་བུར་གནས་པས་ཁོང་ཚོར་ངལ་རྩོལ་གྱི་གྲོག་མ་ཟེར་གྱི་ཡོད། མིང་ནས་ཤེས་ཐུབ་པ་ལྟར་ཁོང་ཚོའི་ལས་འགན་ནི་ཚོགས་པའི་ངལ་རྩོལ་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན། སྦྲུམ་མར་གྱུར་བའི་གྲོག་མོ་དེ་ཚོགས་པའམ་གྲོག་ཚང་དེའི་རྒྱལ་མོར་འགྱུར་བ་དང་མོའི་ལས་འགན་ནི་སྒོ་ང་འདོན་སྤེལ་བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་ཡིན། གྲོག་ཕོ་དེ་དག་མོ་དང་ལྷན་དུ་ལུས་འབྲེལ་རྗེས་འཚོ གནས་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་དང་ངལ་རྩོལ་མཁན་ཚོས་བཟའ་ཆས་འཁོ་བསྡུ་དང་སྒོ་ངར་བལྟ་སྐྱོང༌། དེ་བཞིན་གྲོག་ཚང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུའི་ལས་ཁུར་གལ་ཆེ་རྣམས་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད། གྲོག་ཚང་ཕལ་ཆེ་བའི་ནང་ཁང་མིག་དུ་མ་ཡོད་པ་དང་དེ་དག་ཕལ་ཆེ་བ་བྲག་རྡོ་དང་ཤིང་སྡོང་སོགས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ས་བྲུས་ནས་བཟོས་པའི་ཚང་ཡིན་ཡང་རིགས་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ས་སྟེང་དུ་ཐལ་ཕུང་བརྩེགས་པ་དང་ཤིང་སྡོང་སོགས་ཀྱི་ཁོག་པ་བྲུས་ནས་ཚང་བཅའ་བ་སོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
གྲོག་མའི་རིགས་མི་འདྲ་བ་ད་བར་འབུམ་གཅིག་ལྷག་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཡོད་པ་དང་དེ་དག་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཕྱོགས་གང་སར་ཁྱབ་གདལ་ཀྱི་གནས་ཡོད། གྲོག་མའི་ལུས་པོ་དེ་མགོ་དང༌། བྲང་ཁོག། དེ་བཞིན་ཁོག་སྨད་བཅས་དུམ་བུ་གསུམ་དུ་བགོས་ཡོད་པ་དང་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་དབྱེ་ཚུལ་འདི་དང་འདྲ་བའི་སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་ཡོད།

བཟའ་ཆས།

སྤྱི་ཡོངས་ཐོག་གྲོག་མ་ནི་ཤ་དང་རྩི་ཤིང་གཉིས་ཀ་བཟའ་མཁན་གྱི་སྲོག་ཆགས་ཡིན། འོན་ཀྱང་རིགས་ཁ་ཤས་ཀྱིས་བཟའ་ཆས་རིགས་དམིགས་བསལ་བྱེ་བྲག་པ་གཅིག་མ་རྟོགས་བཟའ་ཡི་མེད། གྲོག་མ་ཕལ་ཆེ་བས་གྲོག་ཚང་བཅའ་བ་དང་དེའི་ནང་བཟའ་ཆས་འཁོ་བསྡུའི་རྩོལ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད༌། རིགས་ཁ་ཤས་ཀྱིས་བཟའ་ཆས་མཁོ་བསྡུ་དང་གསོག་ཉར་བྱེད་ཚུལ་དེ་ཧ་ཅང་གི་ཡར་འཐོན་དང་དམིགས་བསལ་ཅན་ཡིན། ཨ་རི་དང་མེཀ་སི་ཀོའི་ནང་ཡོད་པའི་གྲོག་རིགས་གྲོག་དམར་ཞིང་ལས་མཁན་ཞེས་པ་དེ་སྤང་ས་ཕལ་ཆེ་བའི་ནང་ཁྱབ་ཡོད་པ་དང་ཁོང་ཚོས་སྔོ་རྩ་མཐུ་བ་དང་གསོག་ཉར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཞིང་ལས་གྲོག་མའི་ནང་ཁ་ཤས་ཀྱིས་འབྲུ་རིགས་གསོག་ཉར་བྱེད་པ་དང་ཁོང་ཚོའི་ནང་དམིགས་བསལ་ངལ་རྩོལ་བྱེད་མཁན་གྱི་གྲོག་མ་ཡོད་པ་དང་ཁོང་ཚོར་སྐབས་རེ་དམག་མི་ཡང་ཟེར་གྱི་ཡོད། འཕེལ་རིམ་ཁྲོད་ཁོང་ཚོའི་འགྲམ་པ་གྲོག་མ་གཞན་ལས་ཆེ་བ་དང་ཤུགས་ཆེ་བ་ཡོད་པས་ཁོང་ཚོའི་ལས་འགན་ནི་འབྲུ་རིགས་གང་ཡོད་འགྲམ་པས་བཅག་ནས་གྲོག་མ་གཞན་ཚོར་བཟའ་ཆོག་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ཨ་རིའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་པའི་གྲོག་མའི་རིགས་འགའ་ཤས་ཀྱིས་རང་གི་ཚང་ནང་ཧམ་བུའི་རིགས་ཤིག་ཞིང་འདེབས་ཀྱི་བཟའ་ཆས་ཆེད་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གྲོག་མའི་རིགས་འདི་ལ་ལོ་མ་བཏུབ་མཁན་གྱི་གྲོག་མ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོང་ཚོའི་ལས་མི་ཚོས་ཤིང་ལོ་དྲས་གཏུབ་ཀྱིས་རང་གི་ཚང་དུ་འོར་འདྲེན་བྱེད་པ་དང་ཤིང་ལོ་དེ་དག་བེད་སྤྱོད་བྱས་ནས་ཧམ་བུ་སྐྱེ་འཕེལ་བྱེད་འཇུག་གི་ཡོད། ཧམ་སྤུ་ཅན་གྱི་ཤིང་ལོ་དེ་དག་རྗེས་སུ་བཟའ་ཆས་སུ་སྤྱོད་པ་ཡིན།
གྲོག་མ་ཕལ་ཆེ་བས་སྦྲང་རྩིའི་ཟིལ་པ་ཞེས་པའི་གཤེར་ཁུ་མངར་མོ་ཞིག་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད། གཤེར་ཁུ་དེ་བཟོ་བསྐྲུན་བྱེད་མཁན་དམིགས་བསལ་གྱི་ལས་མི་ཨེ་ཕེཊས་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད། རིགས་ཁ་ཤས་ཀྱིས་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་ལས་མི་དེ་འདྲ་གསོ་ཉར་བྱེད་པ་དང་དེ་ཡང་ཨ་རིའི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་གྲོག་མའི་རིགས་གཅིག་གིས་ངལ་རྩོལ་ལས་མི་ཁ་ཤས་ལ་སྦྲང་རྩིའི་ཟིལ་པ་ཚད་མེད་སྤྲད་ནས་མཐར་ཁོང་ཚོའི་གཟུགས་ཚད་ཧ་ཅང་གི་ཆེན་པོ་གྱུར་ནས་འགུལ་སྐྱོད་མི་ཐུབ་པར་འགྱུར་གྱི་ཡོད། རྗེས་སུ་ཁོང་ཚོའི་ལུས་པོ་ནས་དུས་དུས་སུ་གཤེར་ཁུ་མངར་མོ་དེ་མཁོ་འདོན་བྱེད་པ་དང་གྲོག་མ་གཞན་ཚོས་དེ་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད། ཡང་ཞིང་ལས་བྱེད་པའི་གྲོག་མ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། ཁོང་ཚོས་ཕྱིའི་ཁོར་ཡུག་ནས་མཁོ་སྒྲུབ་བྱས་པའི་ཤིང་ལོ་དེ་དག་ཐད་ཀར་འཇུ་ལེན་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པར་བརྟེན་ངལ་རྩོལ་གྲོག་མས་ཤིང་ལོ་དེ་དག་དུམ་བུར་གཏོང་བ་དང་ཁ་ཆུ་དང་མཉམ་བསྲེས་གྱི་གསོག་ཉར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རླན་གཤེར་ཅན་གྱི་ཤིང་ལོའི་ཕྱེ་མ་དེ་དག་ནས་དུས་ཡུན་གང་མཚམས་རྗེས་ཁོང་ཚོས་འཇུ་ལེན་ཐུབ་པའི་ཧམ་བུ་ཞིག་སྐྱེ་འཕེལ་ཡོང་བ་དང༌། རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ནང་དམིགས་བསལ་གྱི་ཧམ་བུ་དེ་སྐྱེ་འཕེལ་བྱེད་ཀྱི་མེད། གནས་ཚུལ་འདི་ནི་གཉིས་ཕན་གྱི་བྱ་བ་ཞིག་སྟེ་གྲོག་མ་མེད་ན་ཧམ་བུ་སྐྱེ་འཕེལ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་དང་ཧམ་བུ་མེད་ན་གྲོག་མ་གནས་ཐུབ་ཀྱི་མེད། འདི་འདྲའི་གཉིས་ཕན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་དཔེ་མཚོན་མང་པོ་རྒྱུན་དུ་ཁོར་ཡུག་ནང་ང་ཚོའི་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་བ་ཡིན།

གནོད་འཚེ།


ཨ་མི་རི་ཀའི་གླིང་ཆེན་གྱི་ཚ་དྲོད་ཆེ་བའི་ས་ཆར་གནས་སྡོད་བྱེད་པའི་གྲོག་དམག་ནི་ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་གྲོག་རིགས་ཤིག་དང༌། ཁོང་ཚོའི་མཆུ་ཏོ་ཆེ་བ་དང་སེམས་ཅན་གཞན་སོ་རྒྱབ་ས་དུག་གཏོང་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་ཡོད། ཉིན་ལྟར་ཁྱུ་བྱས་ནས་འབུ་སྲིན་དགར་དུ་འགྲོ་བ་དང་མི་ཊར་༡༤ ལྷག་གི་ཞིང་ཚད་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ནང་ལམ་བར་འཕྲད་པའི་འབུ་སྲིན་གྱི་རིགས་ཚང་མ་གསོད་པ་མ་ཟད། སྐབས་རེ་ལམ་བར་ཁེལ་བའི་སྦྲུལ་དང་བྱིའུ་ཚང་གི་བྱིའུ་ཕྲུག་ཡན་ཆད་གསོད་པ་མ་ཟད་བདག་ཏུ་བཟུང་བ་དང་མ་བཟུང་བའི་ནུ་གསོའི་སེམས་ཅན་དེ་འདྲའང་རུབ་རྒྱག་ནས་གསོད་ཐུབ་པ་དང་རོ་རྣམས་དུམ་བུར་བགོས་ནས་ཚང་དུ་འོར་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

གྲོག་རིགས་མང་པོ་ཞིག་མིའི་སྡོད་ཁང་ནང་བཙན་འཛུལ་གྱིས་གཙོ་ བོ་ཐབ་ཚང་སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་གཞིས་བཅའ་བ་དང༌། དེ་མིན་ཨ་རི་སོགས་ཡུལ་ཕྱོགས་མང་པོའི་ནང་ཞིང་ཁ་དང་སྟོན་ཐོག་ལ་ཡང་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་ཡོད། འོན་ཀྱང་སྤྱི་ཡོངས་ཐོག་ཁོར་ཡུག་དང་དཔའ་འབྱོར་ཐད་གྲོག་མའི་ཕན་གནོད་ཅི་ཡོད་ཚོད་དཔག་བྱེད་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། དེ་ནི་དཔེར་ན། ཤིང་མཁན་གྲོག་མ་ཚོས་ཤིང་ལ་གནོད་སྐྱེལ་གྱི་ཡོད་ནའང་སྔོན་ནས་འབུ་སྲིན་གཞན་གྱི་བེད་མེད་དུ་བཏང་ཟིན་པའི་ཤིང་རོ་དེ་དག་གཙང་བཟོ་བྱེད་རྒྱུའི་ཕན་ཐོགས་ཡོད། འབྲུ་རིགས་འོར་འདྲེན་བྱེད་མཁན་གྱི་གྲོག་མ་དེ་དག་གྲངས་འབོར་ཧ་ཅང་མང་ན་འབྲུ་རིགས་ཀྱི་འཐོན་སྐྱེད་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད་ནའང་རྒྱུན་དུ་ཞིང་ཁར་ཡོད་པའི་གནོད་ཚེ་ཅན་གྱི་ འབུ་སྲིན་མང་པོ་ཞིག་གྲོག་མས་མེད་པ་བཟོ་བ་དང་དེའི་ཐོག་ནས་ཞིང་ཁར་ཕན་ཐོག་གི་ཆ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་སྤང་རྩ་བཟའ་མཁན་གྱི་གྲོག་རིགས་དེ་དག་གིས་གླིང་ཁ་གཏོང་ས་དང་དེ་མིན་སྤང་ས་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཚང་བཅའ་བ་དང་ས་རློགས་ནས་གནོད་སྐྱོན་གཏོང་གི་ཡོད་ཀྱང་ཁོང་ཚོས་སྤང་ས་དེ་དག་གཤིན་པོ་བཟོ་བའི་ཕན་ཐོགས་ཀྱང་ཡོང་གི་ཡོད་པས་དེ་དག་སྣང་མེད་དུ་འཇོག་ཐབས་མེད།

བྱེད་ལས།

གྲོག་སྡེ་རེ་རེར་རྩ་བའི་ཆ་ནས་གྲོག་ཚང་རེ་ཡོད་ཀྱང་འབྲོག་པལྟར་ངེས་མེད་ཐོག་ས་ཆ་གཅིག་ནས་གཞན་དུ་གནས་སྤོ་བྱེད་མཁན་གྱི་གྲོག་མའི་སྤྱི་ཚོགས་དེ་འདྲ་ཡང་ཡོད། གྲོག་མའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་བྱེད་སྟངས་དེར་ལས་བསྒོས་ཀྱི་རྣམ་པ་མངོན་གསལ་ཡོད་པ་དང་སྐབས་རེ་ལས་ཀ་བྱེ་བྲག་པ་གཅིག་ལ་ལས་མི་བྱེ་བྲག་གཏན་འཇག་ཡོད་པ་ཡིན། དཔེར་ན། གདོད་མའི་གྲོག་རིགས་ཁ་ཤས་ནང་མགོ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ལས་མི་ཚོས་འབྲུ་རིགས་བཅག་རྒྱུའི་བྱ་བ་ཁོ་ན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཤིང་མཁན་༼གྲོག་རིགས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གི་མིང་།༽གྲོག་མ་ལྟ་བུ་མཚོན་ན་ལས་བསྒོས་ཇི་འདྲ་ཡིན་ཡང་གནས་སྐབས་ཙམ་དང་ལས་ཀའི་རྣམ་པ་དེ་རང་གི་གཟུགས་པོ་ཆེ་ཆུང་ལ་ལྟོས་པ་ཞིག་ཡིན། གཟུགས་ཚད་ཆེ་ཤོས་ཚོས་གྲོག་ཚང་གི་མཐའ་འཁོར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུ་དང་འབྲིང་བ་ཚོས་ཟ་ཆས་མཁོ་བསྡུ་དང་ཆུང་ཤོས་ཚོས་སྒོ་ངར་ལྟ་སྐྱོང་དང་གྲོག་ཚང་གཙང་ཕྱིས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནི་སོ་སོའི་ལུས་པོ་ལ་ལྟོས་པའི་ལས་འགན་གཙོ་བོ་རེ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་པ་ལས་སྤྱིར་གྲོག་མ་ཚང་མས་གྲོག་ཚང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཐུབ་ལ་ཚང་མས་ཟ་ཆས་མཁོ་བསྡུ་བྱེད་ཐུབ། མདོར་ན་ཁོང་ཚོ་ཚང་མས་ལས་དོན་གང་ཡང་བྱེད་ཐུབ་ལ་གང་ཡང་བྱེད་ཆོག།

གྲོག་མའི་ལས་དོན་བྱེད་ཚད་དེ་ནམ་དུས་དང་སྔ་དགོང་བར་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང་སྤྱི་ཡོངས་ཐོག་སྤྱི་ཚོགས་འབུ་སྲིན་ཕལ་ཆེ་བ་བཞིན་གྲོག་མ་ཚོར་ཡང་འཐོན་སྐྱེད་ཧུར་བཙོན་བྱེད་མཁན་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཆོག། དེ་ཡང་ཁག་གཅིག་ཉིན་ལས་བྱེད་མཁན་དང་ཁག་གཅིག་མཚན་ལས་བྱེད་མཁན་ཡིན་པ་མ་ཟད་ཉིན་ལས་བྱེད་མཁན་ཡིན་ན་ཞོགས་པ་ཉི་མ་ཤར་རྗེས་ལས་ཀ་མང་ཤོས་བྱེད་པ་དང་མཚན་ལས་མཁན་ཚོས་དགོང་མོ་ས་རུབ་མཚམས་ལས་ཀ་མང་ཤོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་བཞིན་ས་བབ་དང་ནམ་དུས་བཅས་ལ་ཡང་རག་ལས་ཡོད་པ་ཞིག་སྟེ་ཚ་གྲང་སྙོམ་པའི་ས་ཁུལ་དུ་གྲོག་མ་ཚོས་དབྱར་རིང་ལས་ཀ་བྱེད་པ་དང་དགུན་ཁའི་རིང་ཚང་དུ་ལས་མེད་སྡོད་པ་ཡིན། གྲོག་མ་ཁ་ཤས་ཧ་ཅང་བྲེལ་ཚུབ་དང་ཧུར་བཙོན་ཅན་ཡིན་ཡང་ཁ་ཤས་དལ་ལྷོད་དང་ཧུར་བཙོན་མི་བྱེད་མཁན་ཡིན་པས་སོ་སོའི་སྒེར་གྱི་རྣམ་དཔྱོད་མི་འདྲ་བ་ཡོད།
གྲོག་མ་ཁ་ཤས་ལ་སྦྱང་སྟོབས་ཀྱི་ནུས་པ་གང་མཚམས་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་ཁ་ཟས་འཚོལ་སྐབས་གོམ་ལམ་སྐྱག་སྐྱོག་མང་པོའི་རྒྱུད་ནས་རང་ཚང་དུ་མ་ནོར་བར་ཕྱིར་འཁོར་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཁོང་ཚོའི་སྦྱང་སྟོབས་ཀྱི་ནུས་པ་དེ་ནུ་གསོའི་སེམས་ཅན་དང་མི་འདྲ་བར་ངེས་པར་ཚད་ཅན་ཞིག་ཡིན།
ཕྱི་རུ་ཁ་ཟས་འཚོལ་དུ་སྐྱོད་སྐབས་གྲོག་རིགས་ཁ་ཤས་ཀྱིས་རྫས་ཀྱི་རྗེས་ཤུལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕན་ཚུན་འགྲོ་འོང་བྱེད་པ་དང་ཡང་ཁག་གཅིག་གིས་སོ་སོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བརྡ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲོ་འོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གྲོག་རིགས་ཕལ་ཆེ་བ་ས་འོག་གནས་སྡོད་བྱེད་པ་དང་ཡང་ཁ་ཤས་ཤིང་སྡོང་ཁོ་ནའི་ཁོག་ཏུ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་སྤྱིར་གྲོག་རིགས་ཀྱི་འབུ་སྲིན་འདི་སའི་སྟེང་འོག་གཉིས་ཀར་མཐོང་ཆོས་ཐུབ་པའི་སྲོག་ཆགས་ཞིག་ཡིན། གྲོག་མ་ཕན་ཚུན་བར་གོ་བརྡ་སྤྲོད་ཚུལ་དེ་ཧང་ཅང་གི་དོན་གོ་འཕེར་ངེས་ཡིན་པ་དང་དེ་ཡང་ཁོང་ཚོས་རེག་ཚོར་དང་རྫས་ཤུལ་གྱི་ལམ་ནས་གོ་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། ཡང་སྒྲའི་ཐོག་ནས་ཕན་ཚུན་གོ་བརྡ་སྤྲོད་མཁན་ཡོད་ཀྱང་དེ་ནི་ཡོངས་གྲགས་ཞིག་མ་ཡིན། ཁ་ཟས་འཚོལ་དུ་སྐྱོད་མཁན་ཚོས་ཕྱིའི་ཁོར་ཡུག་ནང་ཟས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཞིག་བསིལ་བས་གཅན་གཟན་དང་རི་དྭགས་རྣམས་ཚ་གཡོལ་བྱེད་སའི་གནས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བ་ཆགས་ཡོད།
ཡ་མཚན་ཤོས་ནི་ཁོང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གོ་རིམ་དང་རང་ལས་གཞན་ནམ་སྒེར་ལས་སྤྱི་གོང་དུ་བཀུར་བའི་སྤྱོད་ཚུལ་འདི་ཡིན། ཁོང་ཚོར་གནས་སྟངས་ཉེན་ཁ་ཅན་ག་འདྲ་ཞིག་འཕྲད་ནའང་ཁུར་བབ་ཀྱི་ལས་འགན་མི་དོར་བ་དང་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་གི་མེད། དཔེར་ན། ཁོང་ཚོ་ཚང་ནས་ཕྱི་ལ་སྐྱོད་སྐབས་བང་གྲལ་སྒྲིག་ནས་འགྲོ་བ་དང་མྱུར་ཚད་གཅིག་ཐོག་སྐྱོད་ཀྱི་ཡོད། ཚན་རིག་པས་ཁོང་ཚོ་སྡེར་མའི་ཐོག་བཞག་ནས་སྡེར་མ་སྒུལ་དུས་དངངས་སྐྲག་སྐྱེ་འཇུག་སྐབས་ཁོང་ཚོར་ཤུགས་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པར་སྔར་བཞིན་མྱུར་ཚད་གཅིག་ཐོག་ཚང་མ་བང་རིམ་བཞིན་གཅིག་རྗེས་གཅིག་གིས་དྲངས་ནས་འགྲོ་བ་དང་འགའ་ཞིག་སར་འགྲད་ནས་ལང་མི་ཐུབ་པ་འབྱུང་སྐབས་རྗེས་མ་ཚོས་མཆོང་ནས་འགྲོ་བ་དང་རྡོག་རྫིས་གཏོང་བ་སོགས་མི་བྱེད་པར་དགྱེལ་བ་ཚོ་ཡར་མ་ལང་བར་སྒུག་ནས་སྡོད་པ་དང་སློང་རོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གནས་སྟངས་ཉེན་ཁ་ཅན་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ནའང་གྲལ་ནས་ཐོན་ཏེ་ཧར་རྒྱུགས་མི་བྱེད་པ་དང་དལ་ལྷོད་གང་ཡང་སྣེ་ཁྲིད་མཁན་གྱིས་སྟངས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ལྟ་བུ་སྒྲིག་འཛུགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གོ་རིམ་མཐོ་རིམ་སྲོག་ཆགས་མི་ལྟ་བུའི་ནང་དུ་ཡང་མཐོང་རྒྱུ་དཀའ་མོ་ཆགས་ཡོད། ས་ཡོམ་དང་ཆུ་ལོག་བྱུང་བ་སོགས་དངངས་སྐྲག་ཅན་གྱི་གནས་སྟངས་བྱུང་སྐབས་མི་ཚོས་རང་མགོ་གང་ཐོན་གྱིས་ཕྱོགས་གང་སར་བྲོས་འགྲོ་བ་དང་དགྱེལ་བ་རྣམས་རྡོག་རྫིས་གཏོང་ནས་འགྲོ་བ་ལས་ཡར་སློང་རོགས་བྱེད་པ་ཕལ་ཆེར་ཡོང་གི་མེད།

དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་


དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ཞེས་པ་ནི་རྩ་ཆེའི་སྨན་རྫས་ཆེས་རིན་ཐང་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ས་མཐོའི་བོད་དང་རི་བོ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་བལ་ཡུལ་དང་འབྲས་ལྗོངས་སོགས་ཀྱི་རི་མགོའི་སྤང་ལྗོངས་སུ་སྐྱེ་བ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། སྨན་རྩྭ་འདི་གཙོ་ཆེ་བ་བོད་ནང་སྐྱེ་ཞིང་།
དེ་ཡང་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ནས་མི་ཊར་ ༤༣༠༠ ནས་ ༥༠༠༠ བར་གྱི་ས་མཐོའི་ཁུལ་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ནི་དོན་དངོས་ཐོག་དབྱར་ཁ་རྩྭ་དང་དགུན་ཁ་སྲོག་ལྡན་འབུ་ཡིན་ཅིང་། དེ་ཡང་འཁྲུངས་དཔེ་དྲི་མེད་ཤེལ་གྱི་མེ་ལོང་ཞེས་པའི་ནང། ལོ་གཅིག་ལ་སྐྱེ་བའི་རྩྭ་རིགས་ཏེ་ཐོག་མར་དགུན་དུས་འབུ་མེ་ལྕེ་བ་ཕྱེ་ལེབ་རིགས་ཀྱི་འབུ་ཕྲུག་སའི་གཏིང་དུ་ཡོད་པའི་ལུས་ལ་འབུ་ཕྲ་ཞུགས་ནས་ཤི་བའི་ལུས་སླར་ཡང་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་རྩྭ་རུ་གྱུར་ནས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས། ཤ་རྒྱུའི་རྩ་བ་ཕྱི་སེར་ལ་ནང་དཀར་བ་འཕྲེད་གཉེར་དང་ལྡན་པ། མགོ་དང་ཁ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ལྟོ་བར་རྐང་ལག་ཆ་བརྒྱད་ཡོད་པ་སོགས་འབུ་ཡི་ལུས་ཇི་ལྟར་བ་ལ། ལྟག་པའི་རྒྱུད་དུ་སྤུ་ཐུང་ནག་ཞིབ་ཐར་ཐོར་ཡོད་པ། ལུས་ཚད་ཕལ་ཆེར་སན་ཊི་མི་ཊར་ ནས ཙམ་ལ། ཟླ་ ནས་ པར་ས་ངོས་སུ་སྡོང་པོ་རྒྱ་སྨུག་གམ་ཁམ་ནག་སྟོད་སྦོམ་ཞིང་སྨད་ཕྲ་བ་ནང་ཤ་དཀར་པོ་ཅན། ཁོག་སྟོད་རིང་ཚད་སན་ཊི་མི་ཊར་༣ ནས་༦ ཙམ་ཟིན་པ་མངོན་པ་དེ་འབུ་ལ་རྭ་སྐྱེས་པ་དང་འདྲ་བས་ཕལ་ཆེ་བས་བེའུ་ར་ཞེས་ཟེར་ཡང་དོན་དུ་ཤ་མོའི་རིགས་ཡིན། དེ་རིམ་བཞིན་ཆེ་རུ་རྒྱས་པ་དང་། རྩ་བའི་བཅུད་དམ་ནུས་པ་ཞན་དུ་ཕྱིན་ནས་ཟླ་བ་ པ་ཙམ་ནས་ཕལ་ཆེར་རྩ་བ་རུལ་ཏེ་མེད་པར་འགྲོ་བསོགས་གསལ་ཡོད།

དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ནི་གནའ་དུས་ནས་ཡོད་པའི་སྨན་རྩྭ་ཞིག་ཡིན་ཡང་། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་དུས་དཀྱིལ་ཙམ་ནས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རིན་ཐང་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པ་དང་མི་ཚོས་སྔོག་འདོན་བྱེད་པའི་ཚད་མང་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷག་པར་དུ་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཤར་བ་ནས་བཟུང་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་དཔལ་འབྱོར་རྒྱ་སྐྱེད་བྱུང་བ་དང་ལྷན་དུ་སྨན་རྩ་འདིའི་རིན་གོང་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཏེ། བོད་ཡུལ་དུ་སྔོག་འདོན་བྱེད་པའི་ཚད་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བོ་གྱུར་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ས་གནས་མང་པོ་ཞིག་ལ་མི་ཚང་ཁྲི་སྟོང་མང་པོ་སྨན་རྩ་འདི་ཁོ་ནར་བསྟེན་ནས་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བཞིན་ཡོད།
ལོ་ལྟར་ཕྱི་ཟླ་ ནས བར་ལ་བོད་རིགས་ཞིང་འབྲོག་མི་མང་ཆེས་མང་པོས་རྩ་ཆེན་སྨན་རྩྭ་འདི་རྐོ་རུ་རི་ཀླུང་དང་། སྤང་གཤོང་སོགས་ལ་ཉིན་མཚན་བསྒྲེལ་ནས་ཕྱོགས་སྐྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། བྱིས་པ་དང་རྒན་འཁོགས་ཕུད་པའི་ནང་མི་ཚང་མ་རི་མགོར་སྐོར་སྐྱོད་ཀྱིས་སྨན་རྩ་འདི་གང་མང་སྔོག་འདོན་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་ཡོད་དགུ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་རྐོ་བ་དང་ཉོ་ཚོང་བྱས་པར་བརྟེན་ནས་བོད་རིགས་འབྱོར་ལྡན་ཆགས་མཁན་གང་མང་བྱུང་ཡོད། དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ནི་བོད་ཀྱི་ས་གཤིས་བཟང་ས་དང་ཐོན་ཁུངས་ཡོད་ས་མང་ཆེ་བར་ཡོད་པ་དང་། འདི་རྐོ་དུས་སྔོ་ལྗང་ཅན་གྱི་སྤང་གཤོང་མང་པོ་ས་དོང་དྲུས་ཏེ་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ལ་གཏོར་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཡོང་གི་ཡོད་པ་མ་ཟད། གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྤང་དང་རྩྭ་ཐང་ཆེས་མང་པོ་ཉམས་རྒུད་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། རྩ་ཆེའི་སྨན་རྩྭ་འདི་རིགས་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་སྔོག་འདོན་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ད་ཆ་རྩ་སྟོངས་སུ་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁའི་མཚམས་སུ་སླེབས་ཡོད་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་རྨ་ཆུ་དང་། རྫ་ཆུ། འབྲི་ཆུ་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་དུ་ཡོད་པའི་དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ནི་ཆེས་ཡག་ཤོས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། ཆུ་བོ་འདི་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་དུ་གནས་པའི་མི་འབུམ་གཅིག་ལྷག་གིས་ལོ་ལྟར་སྨན་རྩྭ་འདི་སྔོག་འདོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས། ཆུ་ལོག་བརྒྱབ་པའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་བྱུང་སྟེ་འགྲོ་བ་མི་གཙོས་པའི་སེམས་ཅན་མང་པོའི་འཚོ་གནས་ལ་གནོད་འཚེ་ཡང་ཡོང་གི་ཡོད།
མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་སྐོར་བརྗོད་པ་ལྷག་བསམ་པདྨ་དཀར་བོའི་ཆུན་པོ་ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་ནང་གསལ་བ་ལྟར་ན་དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་སྨིན་པའི་དུས་སུ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་གྱི་ཁྲི་ཀ་རྗོང་སྒོ་མེ་གཡུ་ཚ་སྡེ་བའི་མཐའ་འཁོར་དུ་ཧོང་ཡོན་དང་། ཧོང་ཀྲུང་། ཧྭ་ལུང་གི་ཞིང་པ་རྣམས་ཀྱིས་གུར་ ༦༠༠ ཕུབ་སྟེ་གུར་གཅིག་གི་ནང་ཉུང་མཐར་མི་གྲངས་དྲུག་རེ་ཡོད་པ་དང་། ད་དུང་རྗོང་ཁག་གཞན་ནས་ཡོང་བའི་མི་སོགས་བསྡོམས་ཉིན་རེར་མི་གྲངས་ཆིག་ཁྲི་ལྷག་གིས་སྒོ་མེ་གཡུ་ཚའི་ས་ཐོག་ཏུ་དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་བརྐོས་ནས་རྩྭ་ཐང་ལ་གཏོར་སྐྱོན་གཏོང་གི་ཡོད་པ་སོགས་གསལ་ཡོད། སྐྱེ་ཁམས་རིག་པ་བ་ཚོས་དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་རྐོ་རྒྱུ་དོ་དམ་མ་བྱས་ན་འབྱུང་འགྱུར་རང་བྱུང་ཁམས་ལ་ད་ལྟ་ལས་ལྷག་པའི་གནས་ཚུལ་ཚབས་ཆེན་ལྷགས་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཚོད་དཔག་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་གནའ་དུས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སྨན་རྫས་ནང་མ་གཏོགས་བེད་སྤྱོད་མེད་ཅིང་། དེང་དུས་ཚན་རིག་ཤེས་བྱ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བ་དང་བསྟུན། ཕྱི་ལུགས་སྨན་དང་བྱུག་རྫས་སོགས་ཀྱི་ནང་ཆེས་དགོས་མཁོ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཕན་ནུས་ཡང་ཚད་མཐོ་པོ་ཡོད་པས། ཁྲོམ་རའི་ཐོག་རིན་གོང་ཆེས་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། རྒྱ་ནག་དང་། ཐེ་ཝན། ཧོང་ཀོང་སོགས་ལ་ཕྱི་ཚོང་བྱས་ཏེ་སྤྱི་རྒྱ་རེ་ལ་རྒྱ་སྒོར་བརྒྱད་ཁྲི་ཙམ་རག་གི་ཡོད། དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ཡག་ཤོས་གྲངས་༩༠༠ཙམ་གྱིས་རྒྱ་མ་གཅིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ལོ་རབས་བདུན་ཅུ་ཙམ་ནས་བཟུང་རྒྱ་གཞུང་གི་བོད་རིགས་མང་ཚོགས་ལ་ཁྲལ་འདེད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རྩ་ཆེན་སྨན་རྩྭ་རིགས་ཆེས་མང་པོ་འཐུ་རྐོ་བྱས་བཅུག་ཡོད་པས། དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ཡང་ཨ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་ལྷག་གི་རིན་ཐང་ལྡན་པ་རྒྱ་ནག་ལ་དབོར་འདྲེན་བྱས་ཡོད་པ་བརྗོད་མི་དགོས།
ཉེ་དུས་ཉམས་ཞིབ་པ་ཁག་གིས་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་ལམ་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར་གཞིགས་ན། དབྱར་རྩ་དགུན་འབུ་ཞིག་གི་ཚེ་ཡུན་ life cycle ལོ་དྲུག་ཡིན་པ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་བྱུང་གི་ཐོན་ཚད་ཆེས་དཀོན་པ་དང་ཁྲོམ་རའི་ཐོག་རིན་གོང་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། སྤྱིར་འབུ་འདི་ཕྱེ་མ་ལེབ་ཀྱི་རིགས་ཤིག་དང་མཆོད་མེ་སོགས་དཀར་ཆ་ཡོད་སར་འཁོར་བའི་འབུ་རྐང་ལག་དྲུག་དང་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཅན་ཞིག་ཡོད། སྒོ་ངའི་གནས་སྐབས་ས་འོག་སྡོད་པ་དང་ཐོག་མའི་ལོ་ལྔའི་རིང་སྒོ་ངའི་གནས་བབ་འོག་འཚར་ལོངས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ལོ་ལྔ་པའི་དབྱར་སྨད་དུ་དར་སྲིན་ caterpillar གྱི་གཟུགས་སུ་འགྱུར་བ་དང་སྐབས་འདིར་འགའ་ཞིག་ཧམ་སྤུའི་རིགས་ཤིག་གིས་གཏུམ་ནས་གསོད་པ་དང་དེ་དག་ཕྱི་ལོའི་དབྱར་ཁ་ཚེས་སྐབས་སླར་ཡང་ཤ་མོང་གི་ངོ་བོར་ས་སྟེང་དུ་མངོན་པས་སྐབས་དེར་མི་ཚོས་བསྡུ་སྒྲུག་བྱེད་པ་དང་དབྱར་རྩ་དགུན་འབུ་ཞེས་པ་འདི་བྱུང་བ་རེད། ས་སྟེང་དུ་མངོན་པའི་ཆ་ཤས་དེ་ཁ་དོག་སྨུག་པོ་དང་རྒས་པའི་སྐབས་སུ་སེར་པོར་འགྱུར་བ་དང་དེ་ལས་མཐར་ཧམ་སྤུའི་ས་བོན་ཆུང་ངུ་མང་པོ་ཕྱོགས་སུ་འཐོར་བ་དང་། ས་བོན་དེ་དག་ས་འོག་ཏུ་ཕྱིན་ནས་སླར་ཡང་དེར་ཡོད་དར་སྲིན་ལ་ཕོག་ནས་གསོད་པས་དབྱར་རྩ་དགུན་འབུའི་རྒྱུན་འཁོར་མུ་མཐུད་གནས་ཀྱི་ཡོད། དབྱར་རྩ་དགུན་འབུ་རྐོས་ན་སྡིག་པ་ཡོད་མིན་གྱི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་སྟབས་གནས་སྟངས་དེའི་སྐོར་རོབ་ཙམ་གླིང་ན། དབྱར་རྩ་རྐོ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་འབུ་དག་ཤི་ནས་ལོ་ཕྱེད་ལྷག་ཕྱིན་ཟིན་ཡོད་པས་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་བྱ་བ་དངོས་སུ་ཆགས་མེད། དབྱར་སྟོད་དུ་རྐོ་རྒྱུ་ལྷག་པའི་འབུ་དེ་དག་རིམ་བཞིན་ཕྱི་ལ་གཏུམ་པའི་ཧམ་སྤུས་ཟས་ནས་རུལ་ཟད་འགྲོ་བ་མཐོང་ཐུབ། དེར་བརྟེན། དབྱར་རྩ་རྐོ་བ་ནི་ཤི་ཟིན་པའི་འབུ་རོ་ས་འོག་ནས་བཏོན་པ་ཡིན་པས་དེར་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་སྡིག་པ་མེད་པར་སེམས། འོན་ཀྱང་རྐོ་ཐལ་ཤོར་ན་སྤང་རྩ་ཉམས་པ་དང་ཁོར་ཡུག་ལ་གནོད་པ་ནི་གནས་སྟངས་གཞན་ཡིན་པས་ཡིད་གཟབ་དགོས་ངེས་རེད། ལྷག་པར་དུ་འབྲོག་ས་མང་པོ་ཞིག་ལ་མི་ཚོས་དབྱར་རྩའི་ཁེ་བབ་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བ་དང་སྲོལ་རྒྱུན་འབྲོག་ལས་ཀྱི་བྱ་བ་མི་བགྱིད་པས་འབྲོག་ས་མང་པོ་ཞིག་ལ་སེམས་ཅན་གསོ་ཉར་བྱེད་མཁན་མེད་པའི་གནས་སྟངས་ཡོང་བཞིན་ཡོད། འདི་ནི་ཉེན་ཁ་ཆེ་བ་དང་རྗེས་སོར་དབྱར་རྩ་མེད་པ་འགྱུར་བ་དང་རིན་ཐང་ཆུང་དུ་ཕྱིན་པ་སོགས་ཆགས་ཚེ་འཚོ་རྟེན་མི་རྙེད་པའི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་རྒྱུ་ཉག་གཅིག་ཡིན།

སྨན་རྩ་འདིའི་ཕན་ཡོན་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ལས་གཙོ་བོ་ལུས་ཟུངས་རྒྱས་པ་དང་། མཁྲིས་ཞག་ཉུང་དུ་གཏོང་བ། གློ་བ་དང་མཆིན་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྲན་ནད་འགོག་པ། སྙིང་ནད་འགོག་པ། དབུགས་ཐག་རིང་དུ་གཏོང་བ་དང་ལུས་ཁམས་སྤྱིའི་འཕྲོད་བསྟེན་ལ་ཕན་པ་བཅས་ཡིན། དེ་སྔོན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ལོར་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱང་རྒྱུགས་རྩེད་འགྲན་པ་གསུམ་ལ་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པ་དང་དེའི་ཐད་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་དོགས་པ་དང་གླེང་སློང་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཁོང་ཚོའི་ཟུངས་ཁྲག་ནང་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་སྨན་རྫས་གང་ཡང་མ་རྙེད་པ་དང་གསར་འགོད་པས་དྲི་བ་བྱེད་སྐབས་ཁོང་ཚོའི་གྲུབ་འབྲས་ནི་དབྱར་རྩ་དགུན་འབུ་ལོངས་སུ་སྤྱད་པ་ལས་བྱུང་ལུགས་བཤད་པར་བརྟེན་དེ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་སྨན་རྩ་འདི་གྲགས་པ་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང་རིན་གོང་ཡང་འཕར་བ་རེད། སྨན་རྩ་འདི་དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་ཙམ་ནས་རྒྱ་ནག་གོང་མ་སོགས་མི་དྲག་ཁག་གི་ཁྲོད་དར་སོ་དང་རིན་ཐང་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ།
ཚན་རིག་གི་ལྟ་གྲུབ། ༢༠༡༧

༺ དཔར་སྐྲུན་དག་དབང་། © 2014 www.scienceintibetan.org དྲ་ཚིགས་བཟོ་མཁན། བསོད་ནམས་ཟླ་བ།