སྤེལ་མཁན། : tsenrig 6/20/2015



སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ ༢༡༣༦ ཙམ་ལ་རྒྱ་ནག་གི་སྐར་རྩིས་མཁན་ཚོས་ཉི་འཛིན་བྱུང་ཚུལ་ཐོ་འགོད་ཐོག་མར་བྱས།
སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ༣༥༠། ཨེ་རི་སི་ཊོ་ཊལ་ Aristotle གྱིས་འཛམ་བུ་གླིང་ཟླུམ་པོ་དང་འཛམ་བུ་གླིང་དབུས་གནས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་བཞག་བཤད།
སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ ༢༧༠། ཨར་ཁི་ཊར་ཁུས྄་ཡིས་ཉི་མ་དབུས་གནས་ཀྱི་རྣམ་བཞག་སྐོར་ཐོག་མའི་གྲོས་འཆར་བཏོན།

སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ ༡༢༥། ཊོ་ལི་མིས་ Ptolemy རང་གི་དཔེ་དེབ་ནང་ཉི་མ་དབུས་གནས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་སྐོར་རྒྱས་བཤད་གནང༌།




སྤྱི་ལོ་ ༡༥༡༢ ༡༥༤༣། ཀོ་པར་ནི་ཀ་སིས་ Copernicus རང་གི་དཔྱད་རྩོམ་དང་དཔེ་དེབ། ནམ་མཁའི་ཕུང་གཟུགས་ཀྱི་འཁོར་སྐྱོད། ཞེས་པའི་ནང་ཉི་མ་དབུས་གནས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་མང་པོ་བྲིས།





སྤྱི་ལོ་ ༡༥༧༦ ༡༦༠༡། ཀྲ་ཁོ་བྷ་ར་ཧེ་ Tycho Brahe ཞེས་པ་དེས་གཟའ་དང་སྐར་མར་ཞིབ་བརྟག་བྱས་པ་དང་སྐར་མ་གས་འཐོར་འགྲོ་བ་ཐེངས་དང་པོ་མཐོང་།






སྤྱི་ལོ་ ༡༥༨༩ ༡༦༠༩། གྷེ་ལེ་ལི་ཨོ་ Galileo ཞེས་པ་དེས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གདོས་ཚད་ལ་ལྟོས་མེད་ཐོག་གོ་ལའི་འཐེན་ཤུགས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་མྱུར་ཚད་གཅིག་ཐོག་སར་ལྷུང་ཚུལ་སྐོར་བཤད། རྒྱང་ཤེལ་སྤྱད་ནས་ཟླ་བ་ལ་བལྟ་མཁན་ ཐོག་མའི་ཚན་རིག་པ་ཡིན།

སྤྱི་ལོ་ ༡༦༠༩ ༡༦༡༩། ཚན་རིག་པ་ཀེལ་ལར་ Kepler ཞེས་པ་དེས་གཟའ་ཡིས་ཉི་མར་སྐོར་སྐྱོད་བྱེད་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཁྲིམས་གསུམ་གཏན་འབེབས་མཛད།






སྤྱི་ལོ་ ༡༦༦༥ ༡༧༠༤། ཟླ་བའི་འཁོར་ལམ་ལས་ནིའུ་ཊོན་ Newton གྱིས་སའི་འཐེན་ཤུགས་ཀྱི་རྣམ་བཞག་གསར་གཏོད་མཛད། ལྡོག་འཕྲོའི་རྒྱང་ཤེལ་ཐོག་མ་དེ་བཟོས། འཐེན་ཤུགས་ཀྱིས་གཡོ་འགུལ་བྱེད་པའི་གཟའ་རྣམས་ཀེབ་ལར་ གྱིས་ཁྲིམས་བརྩི་སྲུང་བྱེད་པ་བསྟན། འོད་རིག་པའི་སྐོར་རྩོམ་ཐུང་ཞིག་བྲིས།
སྤྱི་ལོ་ ༡༧༡༥། ཨེ་ཊ་མོན་ཌ་ཧེ་ལི་ Edmond Halley ཞེས་པས་འཛམ་བུ་གླིང་གི་ངོས་སུ་ཉི་འཛིན་གྱི་གྲིབ་མའི་
འགྲོ་ལམ་རྩིས་སྐོར་བྱས།
སྤྱི་ལོ། ༡༧༧༦། ཧེན་རི་ཁེ་ཝེན་ཌི་ཤ་ Henry Cavendish ཞེས་པས་ཡང་རླུང་ཐོག་མར་གསར་རྙེད་དང་ངོས་འཛིན་བྱུང་།
སྤྱི་ལོ་ ༡༨༠༠ ནས་ ༡༨༠༣། ཝི་ལམ་ཧར་ཤེལ་ William Herschel གྱིས་ཉི་མས་དམར་ནང་འོད་རླབས་འབྱིན་པ་རྙེད། ཐོ་མ་སི་ཡང་ Thomas Young གིས་ཉི་འོད་རླབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའམ་རླབས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་བསྟན། ཇོན་ཌལ་ཊོན་ John Dalton ཞེས་པ་དེས་བེམ་རྫས་མཐའ་དག་རྡུལ་ཕྲན་ལྕི་ཡང་འདྲ་མིན་
ལྷན་དུ་འདུས་པ་ལས་གྲུབ་ཚུལ་བཤད་དེ་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་རྣམ་བཞག་བྱུང་།
སྤྱི་ལོ་ ༡༨༧༡ ནས་ ༡༨༧༣ བར། ཨུ་རུ་སུའི་ཚན་རིག་པ་མེན་ཌེ་ལིབ་ Mendeleev ཀྱིས་རྩ་རྫས་རིའུ་མིག་གསར་བཟོ་མཛད། ཧན་རི་གྲེར་པ་ཡིས་འོད་ལ་དཔྱད་པའི་ཐོག་ནས་དངོས་པོའི་རྫས་སྦྱོར་འཚོལ་བའི་རིག་པ་གསར་གཏོད་བྱས། ཚན་རིག་པ་མེ་སི་ཝལ་གྱིས་ཉི་འོད་ནི་གློག་སྡུད་ཁབ་ལེན་གྱི་རླབས་ཡིན་ཚུལ་བཤད།
སྤྱི་ལོ་ ༡༨༤༠ ནས་ ༡༨༤༩ བར། ཊེ་རེ་པར་ Draper ཡིས་གཟའ་སྐར་གྱི་པར་ལས་སྲོལ་གཏོད་དེ་ཟླ་བའི་པར་ཐོག་མ་དེ་རྒྱག་ཐུབ་པ་བྱུང༌། དེ་བཞིན་ཚན་རིག་པ་ཊོབ་ལར་ Doppler ཞེས་པ་དེས་འོད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཤིག་ལ་བལྟ་སྐབས་འོད་དེ་འགུལ་སྐྱོད་བྱེད་མིན་གྱི་ཐོག་ནས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཀྱི་རླབས་ཐག་ལ་ཁྱད་པར་འགྲོ་བ་བསྟན་པ་དང་ གནད་དོན་འདི་རྗེས་སོར་གས་སྒྲ་ཆེན་མོའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་དཔང་རྟགས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བ་རེད། དེ་བཞིན་ཚན་རིག་གཞན་གཉིས་ཀྱིས་འོད་ཀྱི་མྱུར་ཚད་འཇལ་ཐུབ་པ་བྱུང།
སྤྱི་ལོ་ ༡༨༨༥ ནས་ ༡༨༨༨ བར། ཧན་རིག་ཧ་ར་ཛ་ཡིས་རླུང་འཕྲིན་གྱི་རླབས་གསར་རྙེད་བྱུང།
སྤྱི་ལོ་ ༡༨༩༥ ནས་༡༨༩༧ བར། ཝིལ་ཧེམ་རོ་ཨན་ཊན་གྱིས་ X འོད་ཟེར་གསར་རྙེད་བྱུང་བ་དང༌། ཡང་ཇོ་སིབ་ཐོམ་ སོན་ནས་གློག་རྡུལ་གསར་རྙེད་བྱུང༌།

སྤྱི་ལོ་ ༡༩༠༠། མེག་སི་པི་ལིང་ Max Planck གིས་ནག་གཟུགས་ཀྱི་འགྱེད་འཕྲོའི་རྣམ་བཞག་བཤད་པ་དང། པོལ་ ཊི་ལ་ཌ་ཡིས་འོད་ཟེར་གྷ་མ་གསར་རྙེད་བྱུང། དུས་འདི་ནས་བཟུང་ཚད་རྡུལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་རྨང་གཞི་གྲུབ་པ་དང་ མཐར་སྲོལ་རྒྱུན་དང་དེང་དུས་བཅས་དངོས་ཁམས་རིག་པར་སྡེ་ཚན་གཉིས་བྱུང་བ་རེད།

སྤྱི་ལོ་ ༡༩༠༥། ཨ་ཡིན་སི་ཊན་གྱིས་བྱེ་བྲག་ལྟོས་གྲུབ་རྣམ་བཞག་དང་། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༡༥ ལོར་སྤྱིའི་ལྟོས་གྲུབ་རྣམ་བཞག་བཤད་ནས་དངོས་ཁམས་ཚན་རིག་གི་རིགས་ལམ་དང་འགྲེལ་ཚུལ་ལ་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་།

མཆན་ཞོགས།

རྩོམ། RSS | མཆན། RSS

༺ དཔར་སྐྲུན་དག་དབང་། © 2014 www.scienceintibetan.org དྲ་ཚིགས་བཟོ་མཁན། བསོད་ནམས་ཟླ་བ།